Κρητικός - Νεοελληνική Λογοτεχνία

Κρητικός Δ.Σολωμού from Dimitra Fytili

Σβήσε τα μάτια μου-Ρ.Μ. Ρίλκε

Ένα υπέροχο ποίημα, μπορεί να λειτουργήσει ως παράλληλο στο ποίημα της Μ. Πολυδούρη "Μόνο γιατί μ' αγάπησες" και φυσικά μπορεί να εκφράσει τι σημαίνει αγάπη και έρωτας, πόσο και πώς έχουμε τη δυνατότητα να κρατήσουμε ζωντανούς τους ανθρώπους που αγαπάμε στην ψυχή μας και στο εσώτερο είναι μας.

Συνοπτικές απαντήσεις στις ερωτήσεις του ΚΕΕ-Κρητικός

2.1.

1.      Τα πραγματικά γεγονότα είναι το ιστορικό πλαίσιο (βλέπε εισαγωγή βιβλίου)
2.      φύση, θρησκεία, γυναίκα-έρωτας, πατρίδα
3.      χρήση δημοτικής γλώσσας, ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος –ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία, μοτίβο του αριθμού τρία, συνομιλία με άψυχα στοιχεία της φύσης - προσωποποίηση, συνομιλία με τις ψυχές των νεκρών, ηρωισμός που ξεπερνά τα ανθρώπινα μέτρα (υπερβολή), θέμα της ξενιτιάς, μοτίβο της δοκιμασίας, μοτίβο της στέρησης
4.      αναφορά στην πατρίδα, στην ελευθερία, στην αγωνιστικότητα του Κρητικού
5.      στη δεύτερη ενότητα, αναφορά στην έσχατη κρίση, Δευτέρα παρουσία, σάλπιγγα, κοιλάδα Ιωσαφάτ

2   2.2.

1  νύχτα, σκηνή ναυαγίου, πρόδρομες και αναδρομικές αφηγήσεις , έναρξη in media res
2.      κρητικός πρωταγωνιστικός ρόλος, αρραβωνιαστικιά, βουβό πρόσωπο, περιγραφή στην ενότητα 2[19], φεγγαροντυμένη μέσα από τις αφηγήσεις του κρητικού, ασκεί επίδραση στον κρητικό, σημαντικός ρόλος, όλα τα άλλα πρόσωπα έμμεσα αναφέρονται από τον κρητικό
3.      Οι λυρικοί ποιητές, ιδιαίτερα οι Γερμανοί Ρομαντικοί, τους οποίους είχε υπόψη ο Σολωμός,
εκφράζουν το υπέρτατο άπλωμα της ψυχής και τη σύζευξή της με το άπειρο του σύμπαντος. Ο λυρικός ποιητής υμνεί τον κόσμο επιστρέφοντας στο παρελθόν και συνδέοντας το συναίσθημα με τη φύση. Στη λυρική σύνθεση ο λόγος και το μέτρο είναι αδιαχώριστα. Το μέτρο μάλιστα αναδεικνύει τη γλώσσα και ο λυρισμός, το αποτέλεσμα της σύζευξης λόγου και μέτρου, είναι ένα παιχνίδι της αθωότητας και της μνήμης, σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό του Ιταλού ποιητή Ουγγαρέτι (1888-1970).
Εσωτερικός κόσμος κρητικού, συναισθήματα, εκφραστικά μέσα, επίδραση φύσης στην ψυχοσύνθεση του ήρωα
4.      Σχέση της φύσης με τη φεγγαροντυμένη, επίδραση στη φύση, αλλαγή σκηνικού, το φυσικό τοπίο αναδεικνύει τη φεγγαροντυμένη και μεταμορφώνεται, η νύχτα γεμίζει φως, χρήση πολυσύνδετου
5.      Πολλές οι αντιθέσεις: θάλασσα-στεριά, αστροπελέκι-καλό, ζωή-θάνατος, ταραχή-ηρεμία- ησυχία, μαύρα μάτια-χρυσά μαλλιά, φως-σκοτάδι-νύχτα, λίγοι-πολλοί, πόλεμος-ειρήνη,
6.      Αναγκαία η επανάληψη για την αλλαγή του σκηνικού, προετοιμασία για την εμφάνιση της φεγγαροντυμένης, μοτίβο της σιγής του κόσμου
7.      Αναφορά σε στοιχεία της φύσης ιδωμένα από μια άλλη οπτική, εδώ η φύση λειτουργεί σε μεταφυσικό επίπεδο και ενώνεται με το πνεύμα, επαναφορά στην εν σαρκί ανάσταση των νεκρών
8.      Ο όρκος προιδεάζει τον ακροατή αναγνώστη για όσα θα ακολουθήσουν και συνδέεται με την έκκληση εμπίστευσης, σχήμα των τριων, κλιμάκωση από το λιγότερο σημαντικό στο πιο σημαντικό
9.      Αφήγηση μιας ιστορίας που έγινε σε ένα χρονικό διάστημα, πρωτοπρόσωπη αφήγηση, χρήση ιστορικού χρόνου, πλοκή, β ενικό πρόσωπο, απευθύνεται σε υποθετικό ακροατήριο
10.  Έκφραση υπέρτατης αγάπης, δικαιολόγηση της υπερπροσπάθειας του ήρωα, προετοιμασία για το θάνατο της αγαπημένης, θρησκευτική επίδραση,
11.  Αρχαίο μοτίβο της σιγής του κόσμου πριν τη θεία επιφάνεια, εκφραστικά μέσα, μυστήριο
12.  Η φύση παραπλανά τον ήρωα, λειτουργεί εντέλει αρνητικά και ανασταλτικά στον αγώνα του
13.  Μορφή της φεγγαροντυμένης, διαθέτει όλα τα στοιχεία, είναι καλή και όμορφη, είναι θεϊκή μορφή, έλκει τον ήρωα, διαβάζει τη σκέψη και το μυαλό του ήρωα

2.3.

1.      Γιατί θα μας μεταφέρει σε ένα μεταφυσικό τοπίο, ζητά λοιπόν προκαταβολικά να γίνει πιστευτός
2.      Τρικυμία, φεγγαροντυμένη, ήχος, ομορφιά της φύσης, κλιμάκωση από το λιγότερο ισχυρό στο περισσότερο ισχυρό
3.      Πίστη στην έσχατη κρίση, αγάπη που νικά το θάνατο
4.      Ερμηνείες για τη φεγγαροντυμένη, βλέπε σχόλια βιβλίου και συνοδευτικά κείμενα στο β μέρος
5.      Η ισχυρή και ιδεατή αγάπη δεν επηρεάζεται από το χρόνο, σπα τους χρονικούς περιορισμούς και περνά στη σφαίρα της αιωνιότητας
6.      Εντυπωσιάζεται από την ομορφιά της, έλκεται και δεν μπορεί να πάρει τα μάτια του από αυτή, αισθάνεται ότι η μορφή είναι οικεία, αισθάνεται ότι μπορεί να εισχωρήσει στις μύχιες σκέψεις του, διαθέτει θεϊκά στοιχεία συγχρόνως και γι’ αυτό περιμένει να τον βοηθήσει στον αγώνα του να σώσει την αγαπημένη του 

Η σονάτα του σεληνόφωτος

Το καλεί η σημερινή βραδιά, λέω να ασχοληθώ με το φεγγάρι για σήμερα και αύριο να σχολιάσω τα εκπαιδευτικά ζητήματα...Άφησέ με να 'ρθω μαζί σου...Υπέροχος Ρίτσος και υπέροχο σεληνόφως, απολαύστε το, αφεθείτε στη μουσική και κερδίστε στιγμές μαγείας.
Καλή εβδομάδα!

Σεφέρης-Ελύτης

Πολύ κατατοπιστικό βίντεο για τη γενιά του '30, σκέφτομαι να το προβάλλω στους μαθητές μου, προτείνεται ανεπιφύλακτα.

Ένα ποτήρι κόκκινο κρασί...

Ένα υπέροχο Σαββατοκύριακο μάς χάρισε ο καλός μας ο καιρός και βγήκαμε όλοι να μαζέψουμε λίγη από την ενέργεια του ήλιου, να τεντώσουμε τις ψυχές μας, να χαρούμε τη ζωή μας και τη στιγμή μας, ρε αδερφέ! Πολύτιμο κι αυτό γιατί φέτος ο καιρός σ' αυτή τη χώρα, σαν τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη, συμπορεύεται με τη δράση των ανθρώπων και τη μοίρα τους καθώς το σκοτάδι και ο κατήφορος συνήθως συμπορεύονται με το κακό...
Σαν το απλό βοσκό εις τα όρη χαρήκαμε με ή χωρίς το σουραύλι μας λίγες όμορφες στιγμές ανεμελιάς και αγνότητας, συνεχίζω διεστραμμένα πάντα με το παπαδιαμαντικό τοπίο και παρόλο που οι κυρ Μόσχοι γύρω μας είναι πολλοί, ας ελπίσουμε ότι ακόμη υπάρχουν αυτές οι άδολες ψυχές που με τόση χαρά απολαμβάνουμε στα παπαδιαμαντικά κείμενα...
Καλό σας βράδυ! Στην υγειά σας...

Γιώργης Παυλόπουλος

Ένα από τα ποιήματα που αγάπησαν οι μαθήτριες της Θεωρητικής Κατεύθυνσης στο Λύκειο στο οποίο διδάσκω είναι ΄Τα αντικλείδια" του Γ. Παυλόπουλου. Υπέροχη η φωνή του και το συγκεκριμένο ποίημα ποιητικής μας καλεί να κοιτάξουμε μέσα στην πόρτα της ποίησης, να μπούμε στην αέναη περιπέτεια της τέχνης της ποίησης που δεν έχει τέλος, αλλά είναι γεμάτη νέα ξεκινήματα που προσφέρουν τα πολλά αντικλείδια της ποίησης. Ελάτε να μπούμε στον υπέροχο κόσμο της ποίησης του Παυλόπουλου.

Γιώργης Παυλόπουλος, Τα αντικλείδια

Η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.

Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν

τίποτα και προσπερνούνε. Όμως μερικοί

κάτι βλέπουν, το μάτι τους αρπάζει κάτι

και μαγεμένοι πηγαίνουνε να μπουν.

Η πόρτα τότε κλείνει. Χτυπάνε μα κανείς

δεν τους ανοίγει. Ψάχνουνε για το κλειδί.

Κανείς δεν ξέρει ποιος το έχει. Ακόμη

και τη ζωή τους κάποτε χαλάνε μάταια

γυρεύοντας το μυστικό να την ανοίξουν.

Φτιάχνουν αντικλείδια. Προσπαθούν.

Η πόρτα δεν ανοίγει πια. Δεν άνοιξε ποτέ

για όσους μπόρεσαν να ιδούν στο βάθος.

Ίσως τα ποιήματα που γράφτηκαν

από τότε που υπάρχει ο κόσμος

είναι μια ατέλειωτη αρμαθιά αντικλείδια

για να ανοίξουμε την πόρτα της Ποίησης.

Μα η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.

Προτείνω κάποια αποσπάσματα από το βιβλίο του καθηγητή στον παρακάτω σύνδεσμο http://users.sch.gr/symfo/sholio/kimena/pavlopulos-antiklidia.htm 

Καλό μήνα!

Το διάβασμα και η ανάγνωση είναι περισσότερο ζήτημα διάθεσης, βιωμάτων, εμπειριών. Οι παρακάτω συγγραφείς προτείνονται και πιθανότατα να μην ανταποκρίνονται στο ορίζοντα προσδοκίας του καθενός. Οι προτάσεις αυτές αφορούν και τους μικρούς αλλά και τους μεγάλους φίλους του ιστολογίου αυτού. Ας μπούμε στο μαγικό κόσμο των βιβλίων. Ας πάρουμε ένα βιβλίο στα χέρια μας…Ποιος ξέρει μπορεί το ταξίδι να αξίζει!!!

v  Βούλα Μάστορη – Ψίθυροι αγοριών / Ένα ένα τέσσερα/ Το αυγουστιάτικο φεγγάρι

v  Νέννα Κοκκινάκη –  Μαργαρίτα/ Ψάχνοντας για το άσπρο φως

v  Τούλα Τίγκα – Οδός Γραβιάς/Η εποχή των υακίνθων/ Τα χρόνια τρέχοντας

v  Ελένη Δικαίου – Μου μαθαίνετε να χαμογελάω, σας παρακαλώ;

v  Πασχαλία Τραυλού – Με μπαλαντέρ τη μοναξιά/

v  Ισμήνη Καμπάνταη – Απειρωτάν και Τούρκων/ Με θέα τη ζωή

v  Κοσμάς Πολίτης – Ερόικα/Στου Χατζηφράγκου

v  Ηλίας Βενέζης – Γαλήνη/Το νούμερο 31328

v  Αντώνης Σαμαράκης-Το λάθος

v  Κατίνα Παππά – Στη συκαμιά από κάτω/ Αν άλλαζαν όλα

v  Νίκος Θέμελης – Αναλαμπή/Οι αλήθειες των άλλων

v  Ευγενία Φακίνου – Έρως θέρος πόλεμος

v  Μάρω Βαμβουνάκη – Όταν ο Θεός πεθαίνει/ Λουλούδι της κανέλας

v  Ρέα Γαλανάκη – Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του μεσαίωνα

v  Γιώργος Λεονάρδος – Μαγγελάνος, τρεις Έλληνες στο τέλος του κόσμου

v  Ευγένιος Τριβιζάς – Η τελευταία μαύρη γάτα

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=8450&tsz=0&act=mMainView

http://www.papadiamantis.org/images/stories/articles/ntora_tsaroyxa_h_fonissa.pdf

100 χρόνια από το θάνατο και 160 από τη γέννηση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη


O Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης υπήρξε μια τραγική προσωπικότητα της νεότερης Ελλάδας με τόσο πολλές όψεις που ακόμη τον ανακαλύπτουμε. Εζησε μόνος, απένταρος, πιστός στην τέχνη, αδιάφορος για τα χρήματα και την κοινωνική ένταξη, μοίρασε τη ζωή ανάμεσα στα καπηλειά και στις εκκλησίες, σχεδόν ρακένδυτος, υπήρξε πάντα ένας αποσυνάγωγος τεχνίτης της γλώσσας και της αφήγησης. Ενας έλληνας μποέμ. 

Γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου 1851 σε ένα νησί που φημίζεται για τη φυσική καλλονή του και τους ψαράδες του, τη Σκιάθο. Ηταν το τέταρτο παιδί του ζεύγους Αδαμαντίου και Γκιουλιώς (Αγγελικής) Εμμανουήλ. Το επώνυμο Παπαδιαμάντης προέρχεται από το όνομα του πατέρα του που ήταν και παπάς. 

Τα παιδικά του χρόνια ήταν ανέμελα στο νησί και θα τα ανακαλέσει πολλές φορές νοσταλγικά στα κείμενά του. Ως το 1860 φοίτησε στο δημοτικό σχολείο Σκιάθου, όπου έμαθε τα βασικά- ανάγνωση, γραφή, μαθηματικά-, του άρεσε όμως, από ό,τι λένε, πιο πολύ να ζωγραφίζει. Στα παιχνίδια του είχε συντροφιά ανάμεσα στους άλλους τον ξάδελφό του, μετέπειτα καλό συγγραφέα Αλέξανδρο Μωραϊτίδη και τον Νικόλαο Διανέλλο, μετέπειτα μοναχό Νήφωνα, ο οποίος θα είναι για χρόνια ο «κολλητός» του. Θα πάνε μαζί στο Αγιον Ορος, θα κατοικήσουν (μέχρι παρεξηγήσεως) για λίγο στο ίδιο διαμέρισμα, ώσπου ο Νήφωνας να παντρευτεί και να φύγει για να μείνει στο Χαρβάτι. 

Ανθρωπος των καπηλειών και των τρωγλών 
Ο πατέρας του θα τον στείλει στην Αθήνα για να σπουδάσει Θεολογία, αλλά αυτός θα κάνει στροφή την τελευταία στιγμή και θα γραφτεί στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Θα απογοητευθεί γρήγορα από το στείρο κλίμα και θα τα παρατήσει. Μελετά μόνος του αγγλικά και γαλλικά και παραδίδει μαθήματα. Φυτοζωεί κυριολεκτικά. 

Το 1878 γνωρίζεται με τον εκδότη της «Ακρόπολης» Βλάση Γαβριηλίδη που θα τον παρακινήσει να δημοσιεύσει το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο «Η μετανάστις» στην εφημερίδα «Νεολόγος» Κωνσταντινουπόλεως. Θα ακολουθήσει το 1882 το δεύτερο μυθιστόρημά του με τίτλο «Οι έμποροι των εθνών» δημοσιευμένο στο «Μη χάνεσαι». Δημοσιεύει συνεχώς, γίνεται πια γνωστός στους λογοτεχνικούς κύκλους, αν και αποφεύγει να συγχρωτίζεται με αυτούς. Οσο ζούσε δεν είδε ποτέ δημοσιευμένο δικό του βιβλίο, αλλά αυτό δεν εμπόδισε το έργο του να αποτελεί τη βασικότερη παρακαταθήκη για τους έλληνες πεζογράφους: Δ. Χατζής, Γ. Ιωάννου, Αλ. Κοτζιάς, Χρ. Μηλιώνης, Η. Χ. Παπαδημητρακόπουλος, Θ. Βαλτινός, Μένης Κουμανταρέας... 

Είναι μια γραφική φιγούρα της Αθήνας. Ο συγκαιρινός του Μιλτιάδης Μαλακάσης τον περιγράφει ως «μια σιλουέταμε ακατάστατα γενάκια, απεριποίητη περιβολή, λασπωμένα ή κατασκονισμένα υποδήματα,ξεθωριασμένο ημίψηλο,με μια παπαδίστικη κάννα με ασημένια λαβή, μαύρο κορδόνι γύρω από μια ασιδέρωτη λουρίδα,ένα είδος κολάρου,συγκρατώντας με τα χέρια του ένα πανωφόρι που του έπεφτε λίγο μεγάλο», το οποίο ήταν γνωστό ότι του το είχε στείλει από το Λονδίνο ο Αλέξανδρος Πάλλης. Ο Δ. Χατζόπουλος τον χαρακτηρίζει ιδιόρρυθμο, εκκεντρικό, μποέμ, άνθρωπο των καπηλειών και των τρωγλών, και τον παρομοιάζει με τον φιλόσοφο Μένιππο, τον πνευματώδη Λουκιανό, τον παρατηρητικό Ντίκενς, τον ψυχολόγο Τουργκένιεφ. Ο ίδιος όταν το μάθει θα πει: «Δεν μοιάζω με κανέναν,είμαι ο εαυτός μου». Συχνάζει στο μπακάλικο του Καχριμάνη στου Ψυρρή, αλλά και στη μικρή εκκλησία του Αγίου Ελισαίου, όπου ψάλλει μαζί με τον ξάδελφό του Αλέξανδρο Μωραΐτίδη. 

Το 1906 αρχίζει να συχνάζει στη Δεξαμενή Κολωνακίου. Κάθεται στο πιο φτηνό από τα δύο καφενεία, αυτό του Μπαρμπα-Γιάννη, όπου ο καφές είχε μία δεκάρα. Αγοραφοβικός, μακριά από όλους τους πελάτες, σταύρωνε τα χέρια στο στήθος, έγερνε το κεφάλι και ονειροπολούσε. Εκεί τον φωτογράφισε ο Παύλος Νιρβάνας, σε αυτή τη φωτογραφία που τον έχουμε ως σήμερα. 

Γράφει και μεταφράζει συνέχεια για να μπορεί να ζει. Το 1909 θα γυρίσει στο νησί του. Θα αρρωστήσει και θα πεθάνει το βράδυ της 2ας προς 3η Ιανουαρίου 1911. Εζησε μοναχικός, ανέραστος, πάσχων. 

Η διαμάχη για το έργο του 
Ο Παπαδιαμάντης, αν και οι παλαιότεροι κριτικοί (Παλαμάς, Ξενόπουλος κ.ά.) θα εξυμνήσουν το έργο του, δεν θα τύχει της ίδιας αποδοχής από τους νεότερους. Η σχολή των Κ.Θ. Δημαρά και Π. Μουλλά θα μειώσει την αξία του, καθώς θα θεωρήσει ότι πρόκειται για λαογραφικά ηθικά κείμενα χωρίς ιδιαίτερη λογοτεχνική αξία, ενώ του προσάπτει προχειρότητα και αναχρονιστικές τάσεις στη γλώσσα. Από την άλλη σκοπιά, οι αμύντορες της Ορθοδοξίας τον θεωρούν εκπρόσωπό τους, μη αναγνωρίζοντας καμία άλλη πτυχή στο έργο του. Η γλώσσα του Παπαδιαμάντη δίχασε επίσης την κριτική. Ο Κ. Χατζόπουλος και ο Α. Τερζάκης τη βρήκαν σχολαστική και προβληματική, ενώ τη θαύμασαν ο Τ. Αγρας, ο Ελύτης, ο Ζ. Λορεντζάτος κ.ά. Νεότεροι μελετητές αλλά και συγγραφείς που τον αγαπούν έχουν αναδείξει πλείστες όσες όψεις του συγγραφέα. Ανέδειξαν τον κοινωνικό Παπαδιαμάντη, αυτόν που στηλιτεύει την αδικία, τους πολιτικάντηδες, την παραδοσιακή θέση της γυναίκας που την «πουλάνε» μέσω του γάμου, είναι υπέρ του πολιτικού γάμου κ.ά. Τον χιουμορίστα Παπαδιαμάντη, με την ειρωνεία και τον σαρκασμό για να υποβάλλει σε οξύτατη κριτική πολλές καταστάσεις της εποχής. Τον ερωτικό Παπαδιαμάντη, με τις ποιητικές, αισθησιακές εικόνες των αβάσταχτων ερώτων. Τον ποιητή Παπαδιαμάντη, με τη μαγεία των λέξεων και των φράσεων που χρησιμοποιεί. Ελπίζουμε ότι εφέτος γιορτάζοντας τα 100 χρόνια από τον θάνατό του θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη ολόπλευρα, να γοητευτούμε από τα κείμενά του, να τον τοποθετήσουμε ολόπλευρα στη λογοτεχνική εικόνα της χώρας μας. 
http://www.tovima.gr/society/article/?aid=375691

Ὀδυσσέας Ἐλύτης - Ἡ μαγεία τοῦ Παπαδιαμάντη

ἀπόσπασμα: Ἡ μαγεία τοῦ Παπαδιαμάντη, Ἐκδόσεις Ὕψιλον, Ἀθήνα 1996

«Ἡ ποιητικὴ νοημοσύνη τοῦ Παπαδιαμάντη διατρέχει τὶς σελίδες του, συνεγείρει καὶ μαγνητίζει τὶς λέξεις, τὶς ὑποχρεώνει νὰ συναντηθοῦν σὲ μιὰ φράση ὅπως ὁ ἀέρας τὰ λουλούδια σ᾿ ἕναν ἀγρό. Παράξενη ἐλευθερία ποὺ ἡ συμβατικὴ ἀντίληψη γιὰ τὴ σύνταξη τοῦ ἄλλου Σκιαθίτη [δηλ. τοῦ Μωραϊτίδη] δὲν τῆς ἐπιτρέπει ν᾿ ἁπλωθεῖ. Αὐτὲς οἱ νησίδες τῶν παρομοιώσεων καὶ τῶν μεταφορῶν ποὺ ἀφθονοῦν στὰ κείμενα τοῦ πρώτου, χωρὶς ποτὲ νὰ τὰ μεταβάλλουν σὲ πεζοτράγουδα, κάποτε καὶ οἱ ἁπλὲς περιγραφές, μὲ μιὰ μόνον, ἴσως, ἀνάμεσά τους ἀνορθοδοξία (ποὺ κι αὐτὴν εἶναι δύσκολο νὰ τὴν ἐντοπίσεις μὲ τὴν πρώτη ματιά), τέλος μερικές, κατὰ μέρη ἄνισα, εἰσβολὲς τῆς δημοτικῆς, ἀπροσδόκητες, ἀρκοῦν, γιὰ ν᾿ ἀποσπάσουν τὴ γλώσσα αὐτὴ ἀπ᾿ τὴν παγερότητα καὶ νὰ κυματίσουν τὴν ἐπιφάνειά της μ᾿ ἕναν τρόπο ποὺ δὲν ἔχει τὸν ὅμοιό του στὰ πεζογραφήματα τῆς ἐποχῆς.»

Ο Καβάφης σήμερα

Η σύμπραξη του Δημήτρη Παπαϊωάννου και της Λένας Πλάτωνος τον Δεκέμβριο στο Παλλάς, η πρόσφατη φωτογραφική­ έκθεση (κι έκδοση) του Δημήτρη Γέρου με όχημα την ποίηση του Καβάφη… Ο Αλεξανδρινός ποιητής αγγίζει διαχρονικά τις χορδές έμπνευσης δημιουργών κι ερευνητών – υπάρχουν, λοιπόν, και αυτήν την εβδομάδα σχετικά ραντεβού. Την Τετάρτη 16/2 (7 μ.μ.) η «Χρήση της Ιστορίας στην ποίηση του Κ. Καβάφη» δίνει το έναυσμα για συζήτηση στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Λίγο αργότερα (8 μ.μ.), στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, θα εγκαινιαστεί η έκθεση «Χρόνος και Τόπος - Είκοσι δύο ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη, Δώδεκα εικόνες του Χ.Ι. Ξένου», με τα έργα του Χάρη­ Ξένου, και θα παρουσιαστεί το λεύκωμα το οποίο προέκυψε από αυτήν τη συνάντηση, μια σύμπραξη του Μουσείου Μπενάκη με τις εκδόσεις Διάττων. Με όλη αυτήν την κινητικότητα δεν γινόταν να μην αναρωτηθούμε πώς προχωρά και η δημιουργία του Μουσείου Καβάφη στην Πλάκα, που ανακοινώθηκε τον περασμένο Οκτώβριο. Εδώ τα νέα δεν ήταν αισιόδοξα. «Η τράπεζα που είχε αναλάβει τη χρηματοδότηση μόλις κατήγγειλε τη σύμβαση χορηγίας», μας είπε­ ο κ. Σαββίδης από το Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού κι έτσι η έκθεση του αρχείου­ του Αλεξανδρινού ­ποιητή μένει προς το παρόν μετέωρη.

Πηγή: Ιωάννα Γκομούζα jgomouza@athinorama.gr

15/02/2011

Γιώργης Παυλόπουλος

http://www.yfos-magazine.gr/interviewpav.htm
Μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Γιώργη Παυλόπουλου
http://spoudasterion.pblogs.gr/2010/00/570875.html
Πολύ καλό υλικό για τα Αντικλείδια του Παυλόπουλου
Και μερικά ποιήματα που εγώ ξεχωρίζω
ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ

Φεύγει νύχτα μ’ ένα παλιό αμάξι
γέρος πια φοράει μαύρα.
Ποιος είναι και πού πηγαίνει
κανείς δεν ξέρει.
Μέσα στη σκέψη του υπάρχει το ποίημα
που ποτέ δεν θα γράψει.
Τόσο αόριστο σαν τη ζωή του.
Μέσα στο κούφιο μπαστούνι του
υπάρχει ένα φίδι χρυσό.
Καθώς θα το τυλίγει απόψε στο λαιμό της
σε κάποιο ελεεινό ξενοδοχείο
θα τον κοιτάζει στον καθρέφτη
χλωμός ο άλλος εαυτός του.
Αυτός που χρόνια φτιάχνει το ποίημα
καλπάζοντας τώρα στο πλάι του
και ανάβοντας ολοένα τ’ άλογα που έχουν μεθύσει
απ’ το σκοτάδι και τη λάσπη.
(Τα αντικλείδια)
Η ΣΙΩΠΗ
Στην Αυγή - Άννα Μάγγελ
Η Σιωπή είναι μια άγνωστη
που έρχεται τη νύχτα.
Ανεβαίνει τη σκάλα
χωρίς ν’ ακούγονται πατήματα
μπαίνει στην κάμαρα
και κάθεται στο κρεβάτι μου.
Μου φοράει το δαχτυλίδι της
και με φιλεί στο στόμα.
Τη γδύνω.
Μου δίνει τότε τις βελόνες
και τα τρία χρώματα
το κόκκινο το μαύρο και το κίτρινο.
Κι αρχίζω να κεντάω
πάνω στο δέρμα της
όλα όσα δε σου είπα
και ποτέ πια δε θα σου πω.
Αλησμόνητη μέρα
Καθώς κατέβαινε τη σκάλα
στάθηκε λίγο να κοιτάξει τη θάλασσα
και η θάλασσα είχε χαθεί.
Είχαν κολλήσει τα άλογα του 'Ηλιου
στη μαύρη λάσπη του βυθού
πάνω καιγόταν σαν ψαθί ο ουρανός
και κάτω η μέρα έσβηνε
μέσα σε κόκκινο σκοτάδι...
Πάψε είπε....
πάψε να σκηνοθετείς τη θλίψη σου
και κοίτα:
Ο ήλιος είναι ακόμη ψηλά
και η θάλασσα λάμπει
και συ κατεβαίνεις τώρα τη σκάλα
μέσα στο φως και στη δόξα
μιας μέρας αλησμόνητης.

Ποιήματα για την ποίηση

Χρήσιμοι σύνδεσμοι για το ποίημα της Πολυδούρη
http://archive.enet.gr/online/online_text/c=113,id=38140092

http://logotexniakatefthinsis.blogspot.com/2010/01/blog-post_10.html

http://spoudasterion.pblogs.gr/2010/05/625562.html

http://lyk-aei.reth.sch.gr/yliko/ekdoseis/apopseis1/Apopseis1_mono_giati_magapises.pdf

http://www.ypepth.gr/themata/them_neoel_no_no_omog_no_0902.pdf

http://www.lexima.gr/lxm/read-509.html

http://www.sansimera.gr/biographies/245

http://www.peri-grafis.com/ergo.php?id=382

Από την αξιολογότατη τηλεοπτική σειρά "Καρυωτάκης". Η αγαπημένη μου απόδοση του ποιήματος αυτού

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΗΣΗ (σημειώσεις για ανακεφαλαίωση)

      Ποίηση πράξη ευθύνης/ συνεχής διάλογος ποιητή με το έργο

      Ποίηση: τέχνη και τεχνική

Κ. ΚΑΒΑΦΗΣ – Βασικά χαρακτηριστικά της ποίησής του:

● Σημαίνουσα θέση της ιστορίας (ιδιαίτερα της ελληνιστικής περιόδου) με σκοπό την αποπροσωποίηση των βιωμάτων, την απόκρυψη του «εγώ» και τη διαχρονικότητα του ποιητικού λόγου.

● Γλώσσα→ Κράμα δημοτικής και καθαρεύουσας, ιδιότυπες λέξεις, προσωπική γραφή.

● Θεατρικός χαρακτήρας → Δημιουργία κατάλληλης ατμόσφαιρας / σκηνικού όπου εκτυλίσσεται το δράμα.

● Υποβλητικότητα.

● Οξύτατη ειρωνεία ιδιαίτερα προς τη ματαιοδοξία.

● Στοχαστικό ύφος.

● Πεζολογικός τόνος, δείγμα ποιητικού ρεαλισμού.

● Λυρικό στοιχείο

ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ............

      Μέσω του έργου του ο ποιητής παρηγορείται, λυτρώνεται

      Το γήρας απασχολεί τον Καβάφη και σε άλλα ποιήματα, στο «Πολύ σπανίως» και «Κατά τες συνταγές αρχαίων Ελληνοσύρων μάγων»

      Πρώην τίτλος: μαχαίρι

      Ο μακροσκελής τίτλος συμπληρώνει το ποίημα-υποκειμενική εξομολόγηση

      Κομμαγηνή: σύμβολο φθοράς –τόπος ανακατατάξεων και αλλαγών/ψευδοιστορικό πλαίσιο-διαχρονικότητα και αντικειμενικότητα

      3^ος στίχος /ψυχικός πόνος /φθορά σώματος φοβίζει τον Καβάφη/ εσωτερικός μονόλογος

      Ταύτιση Καβάφη με Κλέανδρο

      Φιλοσοφικός στοχασμός/σκέψεις/αγωνία για τη φθορά

ΜΟΝΟ ΓΙΑΤΙ Μ’ ΑΓΑΠΗΣΕΣ

      Γράφει η Πολυδούρη για να διαλαλήσει τα συναισθήματά της

      Εξομολόγηση:εσύ/ απλή ομιλία /ερωτική επιστολή/ μόνο:απολυτότητα

      Α` στρ: βίωσε τον έρωτα

      Β` στρ:εσωτερική,εξωτερική μεταμόρφωση(παρομοίωση, μεταφορά)

      Γ στρ:Βλέμμα-απόλυτος έρωτας

      Δ` στρ: γέννηση/ πόνος για το θάνατο αγαπημένου της και θλίψη για το θάνατο που πλησιάζει

      Ε` στρ:ζωή~ έρωτας /θάνατος που ολοκληρώνει τον απόλυτο έρωτα

      Ιαμβικό μέτρο(12σύλλαβοι και 7σύλλαβοι)

      Οι στροφές αρχίζουν και τελειώνουν με τον ίδιο στίχο

ΕΜΦΥΛΙΟΣ 1948

o       Ακυρώνει τη γραφή, το ρόλο της ποίησης` ωστόσο η ποίηση έχει συντελεστεί

o       Διακηρύσσει κατάργηση ποίησης

o       Καταγγέλλει εμφύλιο σπαραγμό

o       Ποίηση που λειτουργεί κάτω από την επίδραση πικρίας ► ολιγογραφία

o       Στους δύο πρώτους στίχους:χρόνος και θέμα

o       3-5στ: Μάταιη πολυτέλεια η ποίηση

o       6-9στ: τεμαχισμός λόγου-υπερρεαλιστικό στοιχείο

o       πικραμένα ποιήματα-1916 Εθνικός διχασμός, 1922-1936:μικρασιατική καταστροφή, δικτατορία

o       κατακερματισμός μιας μικρής  φράσης σε τρεις στίχους

o       αντιλυρικός λόγος

ΣΤΟΝ ΝΙΚΟ Ε......

      μίμηση ποιητικής γραφής –θεματική σχέση

      Διαφωνεί με Εγγονόπουλο  ο Αναγνωστάκης: πιστεύει στον κοινωνικό ρόλο του καλλιτέχνη που συνίσταται στη συμμετοχή/καταγραφή του καιρού του

      Θεωρεί  ο Αναγνωστάκης ότι η παραίτηση είναι λιποταξία

      Τόνος χαμηλός -ποίηση ουσίας

      Κοινό ιστορικό υπόβαθρο και τα δύο ποιήματα

      Αναγνωστάκης πιο αναλυτικός: η ποίηση πρέπει να μιλά

      Σημαντικός ο ρόλος της παρένθεσης στην ποίηση του Αναγνωστάκη-καταγγέλλει αλήθεια της εποχής του

Ο Κρητικός από το Νίκο Κουρή

http://www.netschoolbook.gr/solomos/kritikos18final.html
http://blogs.sch.gr/tgiakoum/
Σας παραπέμπω σε μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάγνωση του Κρητικού από το Νίκο Κουρή. 

Κρητικός

Ένας τρόπος για να ξεκινήσει κανείς τον Κρητικό του Σολωμού, μια μαθητική μπάντα και μια ενδιαφέρουσα εκτέλεση!

ΣΤΡΑΤΗΣ ΔΟΥΚΑΣ Η ιστορία ενός οδοιπόρου

Είναι ένα κρύο πρωινό του Δεκέμβρη. Η βροχή που πέφτει εδώ και μέρες έχει μετατρέψει σε βαλτότοπο τους δρόμους ενός μικρού μακεδονικού χωριού. Ο ουρανός βαρύς, ο ορίζοντας χαμένος μες στα σύννεφα. Το ίδιο χαμένοι μοιάζουν και οι λιγοστοί άνθρωποι που κυκλοφορούν στα λασπωμένα δρομάκια. Ανάμεσά τους κι ένας ψηλόλιγνος άντρας, ντυμένος διαφορετικά από τους υπόλοιπους διαβάτες, που κατευθύνεται προς το μοναδικό καφενείο της πλατείας. Μπαίνει και κάθεται σ΄ ένα τραπεζάκι στην πιο απόμερη γωνιά. Οι χωρικοί τον κοιτούν περίεργοι. Μπας και είναι κάνας δοσατζής; Μήπως άνθρωπος της κυβέρνησης για να τους φορολογήσει; Οι κουβέντες που φτάνουν στ΄ αφτιά του ξένου είναι ίδιες κι απαράλλακτες από τα στόματα όλων των χωρικών: «Φόροι, εντάλματα, εισπράκτορες, εκχερσώσεις, δάνεια, δάνεια, δάνεια...». Προσεκτικά και χωρίς να τον πάρει κανείς είδηση, ο άντρας βγάζει ένα μπλοκάκι και μες στο ντουμάνι απ΄ τον καπνό σημειώνει όσα ακούει. 

Βρισκόμαστε στα 1928, στο Στουπί Πιερίας, και ο γραφιάς δεν είναι άλλος από τον Στρατή Δούκα. Η σκηνή είναι καίρια και καθοριστική τόσο για την ψυχική υγεία του ίδιου όσο και για την εξέλιξη της τέχνης που υπηρετεί· από στιγμή σε στιγμή πρόκειται να κάνει την εμφάνισή του ένας άνθρωπος, που άθελά του θα προκαλέσει τη συνάντηση του τυχαίου με την ιστορία και απ΄ αυτό το σμίξιμο μέλλεται να γεννηθεί ένα από τα σημαντικότερα έργα της νεοελληνικής πεζογραφίας, η Ιστορία ενός αιχμαλώτου. 

Πράγματι, σε λίγο ένας ξανθωπός χωρικός κάνει την εμφάνισή του. Η φωνή που θα ακουστεί από κάποιον θαμώνα: «Α, να κι αυτός που ντύθηκε Τούρκος για να γλιτώσει!», διαπερνά σαν ηλεκτρικό ρεύμα τον Δούκα. Καρφώνει τα μάτια στον καινούργιο πελάτη του καφενέ και τον παρακολουθεί πώς ρουφάει αμίλητος το ούζο, πώς είναι η κοψιά του, πώς κοκκινίζει σε κάθε κουβέντα που του απευθύνουν. Η ώρα περνάει. Και μαζί με την ώρα και τα απανωτά ποτηράκια, περνάει μπροστά από τα μάτια του πρόσφυγα η περιπέτεια που έζησε στην Ανατολία λίγα χρόνια νωρίτερα. Και από τη στιγμή που η θύμηση του παίζει τέτοια παράξενα παιχνίδια, μήπως θα ΄ταν καλό να διηγηθεί την περιπέτειά του να την ακούσουν όλοι; Ετσι λοιπόν, μες στη νεκρική ησυχία του καφενείου και μ΄ έναν άγνωστο να τον παρακολουθεί και να σημειώνει τα λεγόμενά του, ο Ανατολίτης αρχίζει και λέει όσα έζησε στην παλιά πατρίδα του, προτού την κάνουν δική τους οι τσέτες. 

Ο Δούκας στο μεταξύ ακούει και σημειώνει. Μέσα του έχει ξυπνήσει το αδηφάγο τέρας της συγγραφικής περιέργειας κι αυτός το ταΐζει με ό,τι καλύτερο διαθέτει εκείνη τη στιγμή: την προσωπική ιστορία ενός βασανισμένου ανθρώπου. Αισθάνεται άγρια χαρά. Τέτοια ιστορία από τον πόλεμο της Μικρασίας, όπου και ο ίδιος πήρε μέρος, δεν έχει ξανακούσει. Νιώθει ζαλισμένος. Και όταν κάποια στιγμή ο πρόσφυγας τερματίζει την αφήγησή του, σηκώνεται, τον πλησιάζει και, ίσως για να δείξει πως όλα αυτά που άκουσε είναι αληθινά και όχι κάνα παραμύθι, βάζει μπρος του τις σελίδες και του λέει: «Βάλε την υπογραφή σου». Και εκείνος με χέρι τρεμάμενο γράφει το όνομά του, που έμελλε να παίξει καθοριστικό ρόλο στα συγγραφικά πράγματα της χώρας: Νικόλας Καζάκογλου. Το βράδυ στη νοικιασμένη κάμαρα ο Δούκας ξαναδιαβάζει αυτά που έχει γράψει. Παρατηρεί με μεγαλύτερη τώρα άνεση όσα διηγήθηκε ο άνθρωπος του καφενέ και συνειδητοποιεί πως στα χέρια του κρατάει έναν μικρό θησαυρό. Γι΄ αυτό το πρωί της επομένης πηγαίνει και χτυπάει την πόρτα του δωρητή του. Ο Δούκας θα μείνει αρκετές ώρες μαζί του. Τόσες ώστε γνωρίζονται καλύτερα, ενώ στο τέλος τον παρακινεί να γράψει ένα γράμμα στον Χατζή-Μεμέτη, τον Τούρκο που τον είχε στη δούλεψή του, εξηγώντας του όλη την αλήθεια και ευχαριστώντας για την ιδιότυπη φιλοξενία. Τον προτρέπει μάλιστα να κλείσει την επιστολή με τα απαράμιλλα φιλάνθρωπα λόγια: «Οσοι γνωρίζουν από κόσμο, ξέρουν πως όλα αυτά είναι από τον Θεό». 

Διαβάζοντας και ξαναδιαβάζοντας κατά καιρούς την Ιστορία ενός αιχμαλώτου, είχα μια μεγάλη απορία: Τι πρόσφερε στη διήγηση του Νικόλα Καζάκογλου ο Στρατής Δούκας; Τι πρόσφερε η λογοτεχνία στην αφήγηση του πρόσφυγα, πέρα από μια διάσωση ολωσδιόλου τυχαία; Και, εντέλει, τι οφείλει η λογοτεχνία στην Ιστορία και πώς αυτή της ανταποδίδει το όποιο χρέος; 

Ετσι λοιπόν ξεκίνησα να ασχολούμαι με την Ιστορία ενός αιχμαλώτου και τη ζωή του Δούκα γενικότερα, για να καταλήξω στη μυθιστορηματική βιογραφία Στρατής Δούκας- Ιστορία ενός οδοιπόρου (Ηλέκτρα, 2006). Ηταν μια δεύτερη καταβύθιση στο 1922 και στα πάθη του, καθώς εκείνη την περίοδο ετοίμαζα το μυθιστόρημα Καιρός για θαύματα (Κέδρος, 2007), που κι αυτό έχει να κάνει με Ελληνες και Τούρκους, αλλά σε άλλη διάσταση και με διαφορετικής πνοής πρωταγωνιστές. Στην Ιστορία ενός οδοιπόρου βάζω τον Στρατή Δούκα στη θέση του Καζάκογλου να αφηγείται τον βίο του σ΄ έναν δημοσιογράφο που δεν ονοματίζεται, μα στον οποίο χρωστάω πολλές ανέκδοτες αφηγήσεις από τη γνωριμία του με τον Δούκα. Τώρα, ύστερα από τόσα χρόνια απουσίας, μπορώ να αναφέρω το όνομά του. Είναι ο Γιώργος Πηλιχός.

Εφημερίδα το Βήμα: ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΚΡΙΒΟΥ | Κυριακή 12 Σεπτεμβρίου 2010

Σημείο αναγνωρίσεως και η παγκόσμια ημέρα της γυναίκας

Από την ΟΛΓΑ ΜΠΑΚΟΜΑΡΟΥ

Το άνοιγμα...

«Η μέρα της Γυναίκας» η προχθεσινή -ο φακός έκανε, όπως το ημερολόγιο «επιτάσσει», το ετήσιο ζουμ του στον καθρέφτη: βιαστικό, σχεδόν αστραπιαίο, θολό σαν την εποχή μας, ένα βαρύ και ταυτόχρονα ελαφρύ κοκτέιλ, σουρεάλ θα έλεγα, από λόγια και εικόνες. Νίκες και ήττες, ικανοποίηση και οργή, ξέφτια από παλιά μανιφέστα και νέες σημαίες, γυναίκες «επώνυμες», του ψηφιακού θεάματος και του λάιφ στάιλ -στην πλειονότητά τους πλαστικές- και της εξουσίας -δυνατές, μετρημένες στα δάχτυλα του ενός, άντε και των δύο χεριών- «της επιτυχίας» τέλος πάντων. Και γυναίκες «ανώνυμες»...

Στρατιές ολόκληρες... στον «αναπτυσσόμενο κόσμο», όπου το περιστασιακό, το στιγμιαίο έστω τράβηγμα της μπούργκας, του φερετζέ, της μαντίλας φωτίζει όλο και πιο πολύ το εφιαλτικό, σε σχέση με τη σεξουαλικότητά της κυρίως, τοπίο -βιασμοί, λιθοβολισμοί, ακρωτηριασμοί... Αλλά και στον δυτικό «ανεπτυγμένο κόσμο», όπου η εκμετάλλευση της γυναίκας είναι ύπουλη έως αναίσχυντη: από την εργασία (στην Ε.Ε., π.χ., οι αμοιβές της είναι κατά 15% μικρότερες από των ανδρών) ως την εμπορία του σώματός της, που έχει αναγάγει το τράφικινγκ σε πηγή εσόδων συναγωνίσιμη των εμπορίων όπλων και ναρκωτικών.

Ενώ η βία στις σχέσεις και κυρίως στο πλαίσιο της οικογένειας διαρρηγνύει όλο και πιο συχνά, όλο και πιο άγρια τον καμβά της προγραμματισμένης «παραδοσιακής» ευτυχίας... Σε ένα κοινωνικό περιβάλλον ρατσιστικό, ακόμα, όπου ένα βλέμμα, μια λέξη, ένα χαμόγελο, μια σιωπή από τον -κατά τις φεμινίστριες, που στην ακραία τους έκφραση πάντα με απωθούσαν- «αντίπαλο» μπορεί να γίνει σαΐτα εναντίον της... Κι αναρωτιέμαι αν τα κύματα των αγχωμένων και των μοναχικών γυναικών σήμερα, που τις βλέπουμε μόνες, αλλά και δυο-δυο, τρεις-τρεις κ.λπ., παντού, ήταν τελικά το ζητούμενο αυτής της ιστορίας.

Και τι μπορεί ν' αλλάξει μια «Ημέρα» ακόμα σε έναν κόσμο όπου, εκτός των άλλων, βλέπουμε να ανοίγει σιγά σιγά και η ψαλίδα μεταξύ προνομιούχων και μη προνομιούχων γυναικών, όπως ακριβώς συμβαίνει και μεταξύ πλουσίων και φτωχών... Λέει στο ποίημά της «Σημείο αναγνωρίσεως», από τη συλλογή «το Λίγο του κόσμου», που πρωτοκυκλοφόρησε κάπου 40 χρόνια πριν, μια μεγάλη ποιήτρια και βέβαια «επώνυμη» γυναίκα, η Κική Δημουλά: «Ολοι σε λένε κατ' ευθείαν άγαλμα / εγώ σε προσφωνώ γυναίκα κατ' ευθείαν.

Στολίζεις κάποιο πάρκο. / Από μακριά εξαπατάς./ Θαρρεί κανείς πως έχεις ελαφρά ανακαθήσει / να θυμηθείς ένα ωραίο όνειρο που είδες / πως παίρνεις φόρα να το ζήσεις. / Από κοντά ξεκαθαρίζει τ' όνειρο: / δεμένα είναι πισθάγκωνα τα χέρια σου / μ' ένα σχοινί μαρμάρινο / κι η στάση σου είναι η θέλησή σου / κάτι να σε βοηθήσει να ξεφύγεις / την αγωνία του αιχμάλωτου. / Ετσι σε παραγγείλανε στο γλύπτη: / αιχμάλωτη. / Δεν μπορείς / ούτε μια βροχή να ζυγίσεις στο χέρι σου, / ούτε μια ελαφριά μαργαρίτα. / Δεμένα είναι τα χέρια σου.

Και δεν είν' το μάρμαρο μόνο ο Αργος. / Αν κάτι πήγαινε ν' αλλάξει / στην πορεία των μαρμάρων, / αν άρχιζαν τ' αγάλματα αγώνες / για ελευθερίες και ισότητες / όπως οι δούλοι / οι νεκροί / και το αίσθημά μας, / εσύ θα πορευόσουνα / μέσ' στην κοσμογονία των μαρμάρων / με δεμένα πάλι τα χέρια, αιχμάλωτη. / Ολοι σε λένε κατ' ευθείαν άγαλμα, / εγώ σε λέω γυναίκα αμέσως. / Οχι γιατί γυναίκα σε παρέδωσε / στο μάρμαρον ο γλύπτης / κι υπόσχονται οι γοφοί σου / ευγονία αγαλμάτων, / καλή σοδειά ακινησίας. / Για τα δεμένα χέρια σου, που έχεις / όσους πολλούς αιώνες σε γνωρίζω, / σε λέω γυναίκα. / Σε λέω γυναίκα / γιατ' είσ' αιχμάλωτη».

Την αναζήτησα στο τηλέφωνο και τη ρώτησα αν βλέπει τη γυναίκα έτσι «αιχμάλωτη» ακόμα, τόσα χρόνια μετά. «Και βέβαια», μου λέει, «γιατί η αιχμαλωσία της έχει σχέση με την ίδια τη φύση της: ό,τι κι αν κάνει η γυναίκα, αιχμάλωτη θα είναι, αφού γεννάει παιδιά. Λάθος απέδωσαν ορισμένοι -ένας πολιτικός χώρος το έκανε "σημαία", μου είπαν- προθέσεις ...ξεσηκωμού των γυναικών προς την ελευθερία σ' αυτό το ποίημα. Το ξέρετε ότι δεν είμαι φεμινίστρια και δεν μπορώ να καταλάβω τι θέλανε ν' αλλάξουνε οι φεμινίστριες. Να γίνουμε ανεξάρτητες; Μπορούμε, το δικαιούμαστε, όταν έχουμε παιδιά;»

Για την Κική Δημουλά δεν υπάρχει γυναίκα που επιλέγει να μην κάνει παιδιά. «Καμία δεν το προτιμάει αυτό, είναι αίτημα της φύσης, στο οποίο δεν μπορεί ν' αντισταθεί, η εκπλήρωση της γονιμότητας. Γρήγορα ή αργά, θα το επιδιώξει... Επομένως, προς τι η αντιπαράθεση με τον άνδρα; Ούτε το αίτημα της ισότητας μπορώ να καταλάβω -είναι δυνατή η ισότητα, υπάρχει στο σύμπαν τίποτα ίσο με το άλλο, δυο λουλούδια έστω; Είμαστε τόσο μπερδεμένοι πάνω σ' αυτό, ενώ είναι τόσο απλό. Πλαστήκαμε δύο διαφορετικά φύλα, ο άνδρας κατά τι ισχυρότερος από τη γυναίκα σωματικά και λιγότερο ευαίσθητος γενικά και η γυναίκα κατά τι πιο ευαίσθητη και ικανή να γεννήσει και να μεγαλώσει παιδιά.

Χωρίς τον άνδρα -συνεχίζει- αμυνόμενον ανέκαθεν για να μην του επιβληθεί το γυναικείο φύλο, δεν γεννάει παιδιά... Ενώ από το άλλο μέρος, οι "επαναστάσεις" της δεν φαίνεται να τη βοήθησαν. Αντιθέτως, νομίζω, τη ζημίωσαν, φορτώνοντάς τη με πολλές ευθύνες -εργασία, οικογένεια- στις οποίες είναι δύσκολο έως αδύνατο ν' ανταποκριθεί. Και την παρέσυραν στην εύκολη διάλυση του γάμου· παραβλέποντας ότι όσοι γάμοι διατηρήθηκαν είναι μια σύμβαση, αναγκαία όμως, εκτός ακραίων περιπτώσεων, γιατί προσφέρει κάποιο στήριγμα. Με συνέπεια να βιώνει σήμερα η γυναίκα μια πολύ μεγάλη μοναξιά».

Εκείνη, που αφ' ότου έφυγε από τη ζωή ο Αθως Δημουλάς ζει μόνη, θα ήθελε να υπάρχει πάντα ο σύντροφός της δίπλα της... «Λοιπόν», καταλήγει, «δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε τα δύο φύλα, αντίθετα θα πρέπει να τα φέρουμε όσο γίνεται το ένα κοντά στο άλλο, η μοίρα όλων, και των ανδρών και των γυναικών, κρέμεται από μια κλωστή. Που είναι ο θάνατος. Ο θάνατος εξισώνει -ας μη βιαζόμαστε κι ας μην κοπιάζουμε τόσο πολύ για εξίσωση. Ξέρω ότι ...θα τα ακούσω πάλι, αλλά αυτά πιστεύω, και δεν βλέπω τι νόημα έχει αυτή η "Ημέρα". Κάθε μέρα οφείλουμε να γιορτάζουμε οι άνθρωποι. Οτι ζούμε. Επιτέλους, αν πρέπει να κάνουμε μια τέτοια γιορτή, ας γιορτάσουμε άνδρες και γυναίκες μαζί. Αυτή είναι η ζωή και το νόημά της το μεγάλο».

ΥΓ. Καλή ιδέα. Για μιαν ακόμα «Ημέρα», έστω.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 10/03/2007