Πώς είναι να χάνεις τα πάντα στο Αιγαίο

του Θοδωρή Γεωργακόπουλου

Ο Γιουσούφ Χάμο πηγαινοερχόταν ανάμεσα στα τραπέζια φορώντας το κίτρινο γιλέκο του εθελοντή, μοιράζοντας τα πλαστικά πιάτα που ήταν γεμάτα με ρύζι και κάτι άλλο (ή μπριάμ, ή κοτόπουλο, ή αρακά, ή μπρόκολο, ανάλογα τι έβγαινε από την κουζίνα εκείνη την ώρα) και βοηθώντας στο καθάρισμα των τραπεζιών, όταν οι πρόσφυγες τελείωναν το φαγητό τους, και έπρεπε να έρθουν οι επόμενοι. Άλλοι εθελοντές έπλεναν ποτήρια και έβαζαν νερά, άλλοι μετέφεραν τους δίσκους από την κουζίνα (έξι πιάτα ο καθένας), άλλος ξεχώριζε τα λεπτά πλαστικά πιάτα και τα έδινε στο μάγειρα, κι ένας στεκόταν δίπλα στο μάγειρα και έπαιρνε το γεμάτο πιάτο και του έβαζε ένα πλαστικό κουτάλι και το τοποθετούσε στο δίσκο. Ο μάγειρας, που τον λένε Αντώνη και είναι από την Αίγυπτο, μου έδειξε το Γιουσούφ Χάμο και μου είπε, τον βλέπεις αυτόν, και τον κοίταξα -ένας μεσήλικος κύριος που μοιάζει λίγο με το Μπίμπι Νετανιάχου, αλλά με ένα υγρό βλέμμα απορίας και ευγένειας-, και είπα ναι, και ο Αντώνης μου είπε την ιστορία του, και μετά ήταν σαν κάποιος να έπιασε τα σωθικά μου και να τα ζούληξε μέχρι να γίνουν μια μπαλίτσα, η οποία πήγε και σφήνωσε στο λαιμό μου για μέρες.

Το εστιατόριο βρίσκεται μέσα στην πόλη της Κω, και μοιράζει δωρεάν δείπνο κάθε βράδυ στους πρόσφυγες που βρίσκονται στο νησί. Απέναντι υπάρχει κι ένα ξενοδοχείο που προσφέρει στέγαση σε οικογένειες προσφύγων. Τα γεύματα και τα δωμάτια πληρώνονται από φιλανθρωπικές οργανώσεις όπως η Mercy Corps, ή από εθελοντές που βρίσκονται στο νησί. Οι μεμονωμένοι εθελοντές, που έχουν έρθει από όλο τον κόσμο, είναι κυρίως άνθρωποι που έχουν συγκεντρώσει χρήματα από φίλους, συναδέλφους και γνωστούς με το GoFundMe, έχουν πάρει άδεια από τις δουλειές τους, και έχουν έρθει στην Κω για να δουλέψουν και να βοηθήσουν (αγοράζοντας προμήθειες και πληρώνοντας διαμονές, ας πούμε), μέχρι να τελειώσουν τα λεφτά.

Ο Γιουσούφ Χάμο, ωστόσο, δεν ήταν εθελοντής αυτής της κατηγορίας.

Την προηγούμενη Τρίτη, 17 Νοέμβρη, στις 2:30 το πρωί, η βάρκα με την οποία ο Γιουσούφ, η γυναίκα του, τα τρία του παιδιά και μερικοί ακόμη πρόσφυγες περνούσαν από τα παράλια της Τουρκίας στην Κω, άρχισε να μπάζει νερά. Βούλιαξε τελείως περίπου 100 μέτρα από την ακτή, και οι υπεράριθμοι επιβαίνοντες βρέθηκαν στη θάλασσα, εκτός από τρεις, που έμειναν εγκλωβισμένοι στην καμπίνα. Το λιμενικό, η Frontex και εθελοντές έσπευσαν στο σημείο, και το ασθενοφόρο μετέφερε άμεσα όσους έβγαιναν ζωντανοί στο νοσοκομείο. Ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν και ο Γιουσούφ. Αλλά 11 άνθρωποι πνίγηκαν. Κι ανάμεσα στους πνιγμένους ήταν και η γυναίκα του και τα τρία του παιδιά. Η σωρός ενός από τα παιδιά, του 14χρονου Ανάς, δεν βρέθηκε ποτέ.

Οι περισσότεροι από εμάς δεν θα μπορούσαμε καν να διανοηθούμε πώς αντέχει ένας άνθρωπος ο οποίος σε μία στιγμή χάνει σχεδόν όλα τα πράγματα που δίνουν νόημα στη ζωή του. Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι ο Γιουσούφ είχε ήδη χάσει όλα τα μικρότερης σημασίας πράγματα, εγκαταλείποντας μια χώρα που διαλύεται, που ισοπεδώνεται, μια μη-χώρα, και έτσι τώρα είναι ένας δραπέτης, ένας περιφερόμενος άπατρις και άστεγος φυγάς. Ένας πρόσφυγας. Αλλά μετά από όλα αυτά, έχασε στο Αιγαίο και τις αιτίες για τις οποίες πάλευε, τα τελευταία και τα σημαντικότερα πράγματα που του δίναν ταυτότητα, σκοπό και νόημα. Τι κάνει κάποιος σαν το Γιουσούφ Χάμο; Πώς συνεχίζει να υπάρχει;

Η προσφυγική κρίση είναι ένα τεράστιο, πολύπλοκο θέμα. Η μελέτη των σχέσεων και των συμπεριφορών που εμφανίζονται μέσα σε αυτές τις έκτακτες συνθήκες είναι εξαιρετικά δύσκολο πράγμα, αλλά οδηγεί σε πολύτιμα και πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα για την ανθρώπινη φύση και τον τρόπο που αντιδρά και προσαρμόζεται σε ειδικές συνθήκες. Το να παρατηρείς, ας πούμε, το ότι οι εθελοντικές οργανώσεις στην Κω και αλλού σε πολλές περιπτώσεις δεν βλέπουν και με πολύ καλό μάτι η μία την άλλη. Ή να βλέπεις πρόσφυγες που στέλνουν τα παιδιά τους να κλέψουν τούρτες από το φορτηγάκι του κύριου Διονύση, καθώς αυτός μοιράζει φαγητά στους άλλους πρόσφυγες. Ή τη δικηγόρο που ζήτησε 3.700 ευρώ από τον Γιουσούφ Χάμο για να μηνύσει τον Τούρκο δουλέμπορο και (!) για να τον βοηθήσει να εντοπίσει τη σωρό του Αμάς. Ή να μαθαίνεις για τοπικά μαγαζιά, που για τους πρώτους μήνες της μεγάλης κρίσης έδιναν φαγητό και προμήθειες στην “Αλληλεγγύη Κως”, μια οργάνωση ντόπιων εθελοντών, δωρεάν. ‘Η να ακούς το δήμαρχο του νησιού να επιχειρηματολογεί για το γιατί δεν πρέπει να γίνει Hotspot στο νησί. Ή να ακούς την κυρία Κική, που κατεβαίνει κάθε βράδυ στις παραλίες μαζί με τον 21χρονο γιο της για να βοηθήσει κόσμο που βγαίνει από τις βάρκες, να λέει τις ιστορίες της.

Όλα αυτά είναι χρήσιμα και πολύτιμα και μας βοηθούν να καταλάβουμε λίγο καλύτερα τη φύση των ανθρώπινων όντων, να νιώσουμε ότι καταλαβαίνουμε την πολύπλοκη κατάστασή τους λίγο καλύτερα.

Αλλά μετά έχεις περιπτώσεις σα του Γιουσούφ Χάμο. Που τον βλέπεις, με τους ώμους σκυφτούς από το βάρος της απώλειας, να περιφέρεται ανάμεσα στα τραπέζια του εστιατορίου, σερβίροντας πιάτα σε ανθρώπους σαν κι αυτόν, που όμως έχουν χάσει πολύ, πολύ λιγότερα, με μια ευγένεια και μια αξιοπρέπεια που σε συνθλίβει, αν ξέρεις ποιος είναι και πού βρισκόταν τρεις ημέρες πριν (στην κηδεία της οικογένειάς του στο μουσουλμανικό νεκροταφείο της Κω) ή δέκα ημέρες πριν (στο παγωμένο νερό του Αιγαίου, μόνος, χάνοντας τα πάντα).

Και εκεί καταλαβαίνεις ότι δεν ξέρεις τίποτα απολύτως.

http://www.kathimerini.gr/840187/opinion/epikairothta/politikh/pws-einai-na-xaneis-ta-panta-sto-aigaio

Αϊ-Γιώργης κι Αϊ-Δημήτρης

Παντελής Μπουκάλας

Καζαντζάκης και Σικελιανός, δύο από τους Έλληνες λογοτέχνες που θεολόγησαν εντατικότερα και βαθύτερα, έζησαν και περίπου τα ίδια χρόνια: 1884 με 1951 ο Λευκαδίτης, 1883 με 1957 ο Κρητικός. «Σαράντα χρόνια φιλία ακατάλυτη μ’ έσμιγε με το Σικελιανό, ήταν ο μόνος άνθρωπος που μπορούσα ν’ αναπνέω, να μιλώ, να γελώ και να σωπαίνω μαζί του. Τώρα η Ελλάδα άδειασε...» έγραψε ο Καζαντζάκης όταν πέθανε ο φίλος του, που τον πρωτοσυνάντησε το 1914. Ξέρουμε, όμως, πως η σχέση τους, όσο κι αν οι ρίζες της τελικά άντεξαν και δεν καταλύθηκαν, δεν ήταν ανέφελη. Οσα τους ένωσαν στο κοινό προσκύνημά τους στο Αγιον Ορος, τον Μυστρά, τις Μυκήνες, τους Δελφούς, την Ακρόπολη διακυβεύτηκαν όταν ο Καζαντζάκης τάχθηκε σθεναρά υπέρ του Βενιζέλου, εν αντιθέσει με τον Σικελιανό. Η φιλία τους αναθερμάνθηκε το 1942. Κι όσο κι αν κλονίστηκε πάλι το 1946, με την υποψηφιότητα και των δύο για το Νομπέλ, πολύ βαρύτερη πρέπει να ήταν η πίκρα που ένιωσαν βλέποντας την ίδια τους την πατρίδα (την κυβέρνηση Τσαλδάρη) να τορπιλίζει πεισματικά τη βράβευσή τους, με το πρόσχημα ότι στο πρόσωπό τους θα βραβευόταν η Αριστερά.

Ενα ποίημα του Σικελιανού, δημοσιευμένο στον 6ο τόμο του «Λυρικού βίου» (Ικαρος, 1978), με τον τίτλο « [Αποχαιρετισμός του Καζαντζάκη]» (εικάζω πως οι αγκύλες υποδηλώνουν ότι ο τίτλος δεν είναι του ίδιου του ποιητή αλλά του φιλολογικού επιμελητή Γ.Π. Σαββίδη), ορίζουν με ικανοποιητική σαφήνεια τη σχέση των δύο: η συμπόρευσή τους βγάζει σε δίστρατο και οι δρόμοι τους χωρίζουν, μα η αγάπη, η ανάγκη της αγάπης, μένει. Το ποίημα, πιθανότατα του 1923, θα μπορούσε να θεωρηθεί και απάντηση σε επιστολή του Καζαντζάκη, που, με σχεδόν ολοκληρωμένη την «Ασκητική», δηλώνει στον Σικελιανό πως οι δρόμοι τους άλλαξαν.

Το ποίημα: «Πώς Αϊ-Δημήτρης του Αϊ-Γιωργιού τον τράχηλο αγκαλιάζει, / καθείς τους ανεβαίνοντας σε ψυχερό φαρί, / το δρόμο που μυρίζεται μακρύ κι αναγαλλιάζει, / και το ’να είναι σιδέρικο και τ’ άλλο είναι ψαρί, / όμοια κι εγώ, ως ξεκίναγα για το μεγάλο δρόμο, / και συ ’σουνα στο πλάγι μου γι’ άλλο στρατί να πας, / ακόμα πάνω απ’ τ’ άλογο σου αγκάλιασα τον ώμο / κι είπα: “Ο Θεός στις στράτες σου, και συ να μ’ αγαπάς”». Δεν διαλέγει τυχαία ο Σικελιανός να παρομοιάσει τον εαυτό του και τον Καζαντζάκη με δύο έφιππους, πολεμικούς αγίους. Αισθάνεται ότι και των δύο οι οραματισμοί για τα θεϊκά και για τ’ ανθρώπινα έχουν να δώσουν έναν πόλεμο με παλιές συνήθειες και αξίες, αν θέλουν να πετύχουν έστω και κάτι μικρό.

Οι δύο λογοτέχνες, άσχετα αν σχεδίασαν ή όχι στο Αγιον Ορος την ίδρυση μιας νέας θρησκείας, στοχάστηκαν επίμονα –και ουσιαστικά σε όλη την έκταση του έργου τους– για το θείο, αποβλέποντας στην αποθέωση του ανθρώπου ή Στον εξανθρωπισμό της θεότητας. Στο γόνιμο διανοητικό εγχείρημά τους καθένας τους πήρε, πράγματι, τον δρόμο του. Αλλά θα συνεχίσω αύριο, μέρα που είναι.

http://www.kathimerini.gr/authors?id=22

Έντυπη

Μαθηματικός για την Ιστορία

Κέζα Λώρη

Και γιατί, παρακαλώ, να μην διδάσκει Ιστορία ο μαθηματικός; Γιατί να μην διδάσκει καλλιτεχνικά ο γυμναστής; Τι πάει να  πει «ειδικότητα»; Ηρθαν τα μνημόνια οπότε όλοι οι καθηγητές θα διδάσκουν απ’ όλα και θα λένε «ευχαριστώ» που έχουν δουλειά_ εκεί έξω υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες αδιόριστοι. Κάπως έτσι βλέπει τα πράγματα ο Ανδρέας Λοβέρδος ο οποίος έδωσε οδηγία να διδάσκεται το μάθημα της Ιστορίας από θεολόγους, γαλλικούδες, κοινωνιολόγους και μαθηματικούς.

Δεν είναι κάτι καινοφανές η ανάθεση της διδασκαλίας της Ιστορίας σε άλλες ειδικότητες. Επί χρόνια αναλάμβαναν οι ξενόγλωσσοι, καθώς δεν συμπλήρωναν το ωράριο διδάσκοντας το αντικείμενό τους. Αποτελεί λοιπόν μια παράδοση, ο καθηγητής ξένων γλωσσών να έχει ελάχιστες ώρες για το μάθημά του, και τα παιδιά να πηγαίνουν στα φροντιστήρια να μάθουν επαρκώς αγγλικά και γαλλικά. Ο καθηγητής ξένων γλωσσών, που έχει σπουδάσει την ποίηση και τον πολιτισμό μιας άλλης χώρας, αναλαμβάνει την ελληνική Ιστορία, ως αυτοδίδακτος. Αυτά δεν πρέπει να τα προσπερνάμε έτσι, άνετα,«έλα μωρέ, θα διαβάσει το βιβλίο και θα τα πει». Η απαξίωση των σπουδών και της εξειδίκευσης είναι πιο επικίνδυνη από όσο φαίνεται.

Η επιπόλαιη ανάθεση των μαθημάτων σε άσχετες ειδικότητες γίνεται για να κουκουλωθεί ένα άλλο δεινό της εκπαίδευσης. Τα κενά διδασκόντων αποτελούν και αυτά μια παράδοση. Δεν έχει ξεκινήσει ποτέ η σχολική χρονιά με όλους τους καθηγητές στη θέση τους. Ναι, ξέρουμε, φταίνε οι καθηγήτριες, που πάνε και γκαστρώνονται τελευταία στιγμή. Το έχουμε ακούσει κι αυτό από υπουργό, ότι οι επαπειλούμενες εγκυμοσύνες ανατρέπουν την οργάνωση του υπουργείου Παιδείας. Πράγματι, στο κλάδο καταγράφεται ύποπτο ποσοστό αδειών τέτοιου τύπου. Παράλληλα κάποιοι αποδέχονται διορισμούς σε ακριτικές περιοχές χωρίς να πηγαίνουν ποτέ. Αυτές οι αντικοινωνικές συμπεριφορές καθηγητών υπάρχουν αλλά είναι τόσο λίγες που δεν είναι ικανές να ανατρέψουν έναν σοβαρό προγραμματισμό.

Είναι τουλάχιστον εξοργιστικό που κάθε χρόνο το υπουργείο Παιδείας αδυνατεί να οργανώσει τους ανθρώπους του. Θα σταθούμε μόνο σε όσα αφορούν το πρόγραμμα, μια άλλη φορά μπορούμε να μιλήσουμε για το νομάδα καθηγητή, που στην αρχή του καλοκαιριού δεν ξέρει σε ποια πόλη θα βρίσκεται το χειμώνα, συντηρεί δεύτερη εστία, ξοδεύει το μισθό σε μετακομίσεις και τα λοιπά και τα λοιπά.

Ο υπουργός Παιδείας και τα στελέχη του υπουργείου έχουν να κάνουν τους εξής υπολογισμούς: να μετρήσουν πόσοι εκπαιδευτικοί βγαίνουν στη σύνταξη (περί τους 5.000 ετησίως), πόσοι είναι ωρομίσθιοι, πόσοι αναπληρωτές. Κατόπιν να μετρήσουν πόσοι είναι οι μαθητές, από προεγγραφές, υπολογίζοντας από τα νηπιαγωγεία ή με άλλο τρόπο. Να βάλουν κάτω τα μαθήματα και όλα αυτά να τα βάλουν σε σειρά. Αν δεν μπορούν, ας το αναθέσουν σε ομάδα προγραμματιστών. Αν δεν μπορούν, ας πάνε σπίτια τους και να αφήσουν το έργο σε ικανούς.

Την άνοιξη ο Ανδρέας Λοβέρδος έκανε τη διαφορά στα λόγια. Είπε ότι βρήκε τις πιστώσεις άρα θα μπορέσει να προσλάβει τους αναπληρωτές που χρειάζονται ώστε να ξεκινήσουν όλα τα σχολεία κανονικά. Τι σημαίνει το «κανονικά»; Το αυτονόητο: όλοι οι μαθητές να έχουν καθηγητές για όλα τα μαθήματα. Τώρα, λίγο πριν χτυπήσει το κουδούνι, ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχουν πολλά κενά_ είπαμε, ο μαθηματικός θα διδάσκει ιστορία. Κι ενώ ο υπουργός λέει ότι λείπουν μόνον 500 εκπαιδευτικοί, οι συνδικαλιστές έχουν άλλη άποψη, μετρούν αλλιώς τα κενά. Η ασυνεννοησία τους δεν βοηθά την κατάσταση. 

Ας δούμε τι λέει ο μεν και τι λένε οι δε:

Ο Ανδρέας Λοβέρδος είπε: «τα 22.500 κενά τα κατεβάσαμε σε 16.500 με λιγότερες αποσπάσεις, περισσότερες παράλληλες αναθέσεις διδασκαλίας και καλύτερη τοποθέτηση των εκπαιδευτικών, αλλά από τις 16.500 κενά σε εκπαιδευτικό προσωπικό, μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε μόνο τις 16.000. Δηλαδή, ξεκινάμε με 500 μείον».

Η ομοσπονδία των δασκάλων (ΔΟΕ) υπολογίζει ότι οι κενές θέσεις στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα είναι 8.000, με τα μεγαλύτερα προβλήματα να παρουσιάζονται στα ολοήμερα και τα ειδικά σχολεία.

Η ομοσπονδία των καθηγητών (ΟΛΜΕ) υπολογίζει ότι τα κενά στα γυμνάσια και τα λύκεια θα είναι περίπου 2.000-3.000.  

Αυτή λοιπόν είναι η εικόνα ενός άθλιου κράτους, με αθλιότητα πασών των κυβερνήσεων, με πολίτες που ψηφίζουν αυτές τις κυβερνήσεις οι οποίες ούτε ένα σχολείο της προκοπής δεν μπορούν να οργανώσουν. Στον πάτο, διαχρονικά.

Πηγή: http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=629604

Οι γέφυρες των πατεράδων μας

Σε έναν κόσμο όπου οι περισσότεροι από εμάς ήρθαμε από κάπου αλλού, καμιά φορά ένας άγνωστος μπορεί να σου δείξει από πού ήρθες. Στο κέντρο του Βερολίνου, την άνοιξη του 2012, ανέβηκα στη σκηνή του θεάτρου Babylon και άρχισα να λέω ιστορίες για τη ζωή μου. Ήμουν αγχωμένος. Είμαι πιστός μουσουλμάνος και δεν ήξερα πώς θα αντιδρούσε το γερμανικό κοινό απέναντι σε έναν περίεργο, τριχωτό, μαυριδερό τύπο.

Μίλησα για το πώς, ως παιδί, όταν πήγαινα σπίτι έναν έλεγχο με βαθμό 95% ο πατέρας μου ρωτούσε: «Γιατί δεν είναι 100%; Αν δεν τεμπέλιαζες, θα έπαιρνες 100%!». Μια παλαιά ιστορία, ίσως, αλλά βγάζει ακόμη γέλιο.

Συνεχίζει να με τρελαίνει γιατί συνεχίζει να το κάνει.

Έδωσα μια συνέντευξη στην Κριστιάν Αμανπούρ του CNN μετά την πρεμιέρα του ντοκυμαντέρ «30 τζαμιά σε 30 ημέρες», μια καταγραφή των μουσουλμάνων που ένας φίλος κι εγώ συναντήσαμε στα ταξίδια μας και στις 50 Πολιτείες των ΗΠΑ. Ο πατέρας μου μού έστειλε το εξής e-mail μετά την εκπομπή: «Πολύ καλά, είμαι υπερήφανος για σένα. Αλλά γιατί δεν φόρεσες γραβάτα; Το κούρεμά σου σε κάνει να μοιάζεις με έμπορο ναρκωτικών. Tουλάχιστον να μοιάζεις με έμπορο ναρκωτικών που ξέρει να ντύνεται!».

Ο πατέρας μου είναι 67 ετών και άρρωστος, αλλά αρνείται πεισματικά να πάρει σύνταξη, όσο σκληρά και αν προσπαθούμε οι τέσσερις αδελφοί μου και εγώ να τον κάνουμε να χαλαρώσει. Η ιστορία του μοιάζει με εκείνη εκατομμυρίων μεταναστών σε όλον τον κόσμο που ξέφυγαν από τη φτώχεια, δικτατορίες και άλλες φοβερές συνθήκες διαβίωσης για να χαρίσουν μια καλύτερη ζωή στα παιδιά τους.

Η Αμερικανική Στατιστική Υπηρεσία ανέφερε τον Μάιο ότι για πρώτη φορά περισσότερα από τα μισά παιδιά που γεννιούνται στις ΗΠΑ ανήκουν σε κάποια μειονότητα. Τι σημαίνει αυτό; Απλό: όλο και περισσότεροι άνθρωποι έρχονται σ' αυτή τη χώρα για να εργαστούν σκληρά επειδή αγαπούν την οικογένειά τους, όπως ο πατέρας μου τη δική του. Γιατί, λοιπόν, συνεχίζουμε να χρησιμοποιούμε τον όρο «μειονότητες»;

Οι συντηρητικοί μπορεί να αντιδράσουν σ' αυτές τις στατιστικές με ξενοφοβικό τρόμο. Μερικοί από αυτούς τους ίδιους ανθρώπους, όταν μιλούν για άλλα ζητήματα, λένε ότι καταρρέει η δομή της παραδοσιακής οικογένειας - τη στιγμή που είναι περιτριγυρισμένοι από μετανάστες που έρχονται σ' αυτή τη χώρα ακριβώς για να διατηρήσουν την οικογένειά τους.

Οταν ανεβαίνω στη σκηνή διηγούμαι πάντα την ιστορία του πατέρα μου. Ο πόνος που αισθάνομαι για την κλονισμένη υγεία του μετριάζεται από τον απέραντο θαυμασμό που έχω για την ηθική του ως προς την εργασία. Με παρηγορεί το κοινό όταν συνειδητοποιώ ότι δεν είμαι ο μόνος που έχει να διαχειριστεί μια τέτοια ιστορία.

Ο μπαμπάς μου σπούδασε στην Ινδία παίρνοντας πτυχίο πολιτικού μηχανικού γιατί ονειρευόταν να σχεδιάσει γέφυρες και δρόμους. Απέρριψε μια βολική δουλειά σε ηλεκτρική εταιρεία της Ινδίας όταν πήρε το πτυχίο του. Ήθελε να πάει στην Αμερική να βρει καλύτερες ευκαιρίες. Μετακόμισε στο Σικάγο για να συνεχίσει τις σπουδές πολιτικού μηχανικού. Εργάστηκε σε ένα εργοστάσιο όπου συναρμολογούσε μηχανήματα. Πληρωνόταν 240 δολάρια την εβδομάδα. Παρακολουθούσε μαθήματα την ημέρα και εργαζόταν δεκάωρες βάρδιες στο εργοστάσιο τη νύχτα. Αυτό έκανε επί μήνες.

Ύστερα ανακάλυψε ότι ο φίλος του που εργαζόταν στα Dunkin Donuts κέρδιζε 250 δολάρια την εβδομάδα. Αυτά τα 10 παραπάνω δολάρια σήμαιναν 10 δολάρια περισσότερα την εβδομάδα για να στέλνει στη μητέρα του και στον αδελφό του στην Ινδία. Παραιτήθηκε από το εργοστάσιο για να δουλέψει στα Dunkin Donuts. Αφού κράτησε ακροβατικές ισορροπίες με τις βάρδιες στα Dunkin Donuts και τα μαθήματα για το μάστερ επί έναν χρόνο, του προσφέρθηκε μια θέση μάνατζερ και η ευκαιρία να γίνει ιδιοκτήτης καταστημάτων ντόνατς. Μόλις παντρεμένος με τη μητέρα μου και με ένα παιδί καθ' οδόν, παράτησε το πανεπιστήμιο.

Περισσότερα από 40 χρόνια έχουν περάσει από τότε. Ως τη στιγμή μιας πρόσφατης συζήτησής μας ποτέ δεν είχα καταλάβει πόσο τον πονάει αυτή του η απόφαση. «Κάθε φορά που οδηγώ σε έναν αυτοκινητόδρομο ή σε μια γέφυρα στενοχωριέμαι» είπε. «Θα μπορούσα να ήμουν εγώ. Ημουν πολύ καλός στο να σχεδιάζω γέφυρες. Γι' αυτό σε σπρώχνω να εργάζεσαι τόσο σκληρά. Δεν θέλω να πεις ποτέ στον εαυτό σου: "Θα μπορούσα να ήμουν εγώ"».

Εφέτος έπαιξα κωμικά σκετς στην Αγγλία, στη Δανία, στο Βέλγιο και στη Γερμανία. Αυτή η τελευταία με άγχωνε περισσότερο. Διάβαζα πόσο διαδεδομένο είναι το αντιμουσουλμανικό αίσθημα στην Ευρώπη, ιδίως στη Γερμανία, όπου ο υπουργός Εσωτερικών έχει δηλώσει ότι «το Ισλάμ στη Γερμανία δεν είναι κάτι που υποστηρίζεται από την Ιστορία».

Αντιμουσουλμανικά αισθήματα υπάρχουν βεβαίως και στις ΗΠΑ, δεν πλησιάζουν όμως καν αυτά που έχω διαβάσει για τη Γερμανία. Έτσι λοιπόν βρέθηκα στο Βερολίνο λίγο αγχωμένος στη σκηνή του Babylon. Προς μεγάλη μου έκπληξη και ενθουσιασμό το κοινό πραγματικά με αγκάλιασε. Αλλά η παράσταση δεν έγινε αξέχαστη παρά μόνο αφότου κατέβηκα από τη σκηνή.

Ένας μη μουσουλμάνος Γερμανός με πλησίασε καθώς έδενα το παπούτσι μου. Ήταν ένας ξανθός μοϊκανός με δερμάτινο κολάρο με καρφιά στον λαιμό και τατουάζ που έγραφε «Ντέιβιντ» στα δάχτυλά του. Μου έτεινε το χέρι για να σφίξει το δικό μου.

«Γεια, με λένε Ντέιβιντ» είπε.

«Έτσι άκουσα... ή μάλλον πρέπει να πω διάβασα» είπα γνέφοντας προς τα δάχτυλά του.

«Θέλω απλώς να σου πω ότι... πραγματικά διασκέδασα στην παράστασή σου» είπε λίγο νευρικά.

Σταμάτησε για λίγο και έμοιαζε σαν να δίσταζε να πει αυτό που ήθελε να πει στη συνέχεια. Ανοιγε και έκλεινε το στόμα του και κουνούσε το κεφάλι. Τελικά μίλησε. «Δεν έχω ξανασυναντήσει μουσουλμάνο». Και συνέχισε: «Θα είμαι ειλικρινής μαζί σου. Σας φοβάμαι πραγματικά εσάς. Ακούω όλα αυτά τα πράγματα στις ειδήσεις και η ιδέα ότι μουσουλμάνοι θα ζούσαν εδώ με φόβιζε. Είδα όμως την παράστασή σου και έμαθα ποιος είσαι και συνειδητοποίησα ότι είχα ξεχάσει ότι είμαστε όλοι άνθρωποι. Τώρα ντρέπομαι που φοβόμουν».

Ο Ντέιβιντ μου είπε ότι ο πατέρας του γεννήθηκε στην Πολωνία και μετανάστευσε στη Γερμανία, όπως και ο δικός μου, με όνειρα για μια καλύτερη ζωή για τα παιδιά του. Όπως και ο πατέρας μου, ο πατέρας του Ντέιβιντ ήταν πολύ σκληρός μαζί του όταν ήταν μικρός αναγκάζοντάς τον να πηγαίνει σε ιδιωτικό σχολείο και να πιάσει δουλειά από τα 14. Δεν είχε ποτέ σκεφθεί πραγματικά γιατί ο πατέρας του τού φερόταν έτσι μέχρι που άκουσε την ιστορία μου. «Ποτέ δεν είχα σκεφθεί πόσο πρόθυμοι ήταν οι πατεράδες μας να υποφέρουν ώστε εμείς να μη χάσουμε ποτέ την ικανότητα να χαμογελάμε» είπε. «Με έκανες να θέλω να πάω σπίτι και να αγκαλιάσω τον πατέρα μου».

«Ακούγοντας τη δική σου ιστορία αισθάνομαι ότι θέλω να κάνω κι εγώ το ίδιο» είπα. Αναλογίστηκα πόσο καλά μπορούσα να επικοινωνήσω με τον Ντέιβιντ, με τον οποίο μία ώρα νωρίτερα μάλλον ούτε θα μου είχε περάσει από το μυαλό να μιλήσω. Οι ιστορίες των πατεράδων μας μάς έφεραν κοντά. Ο πατέρας μου ούτε που κατάλαβε ότι είχε σχεδιάσει μια τόσο όμορφη γέφυρα.  

Ο κ. Aman Ali είναι αμερικανός stand up κωμικός, συγγραφέας και συνδημιουργός του ντοκυμαντέρ «30 τζαμιά σε 30 ημέρες», το οποίο παρουσιάζει τη ζωή, τα όνειρα και τις ελπίδες δεκάδων μουσουλμανικών κοινοτήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πηγή:http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=490819

Το υπαρκτό σχολείο πνέει τα λοίσθια

Του ΚΩΣΤΑ ΑΓΓΕΛΑΚΟΥ επίκουρου καθηγητή Παιδαγωγικών στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, διευθυντή του περιοδικού «Νέα Παιδεία»

Μέχρι σήμερα κυβερνήσεις και υπουργοί Παιδείας με τη συνδρομή μιας περιφερόμενης κουστωδίας «εξαρτημένων επιστημόνων» προσπαθούσαν να ωραιοποιήσουν την πραγματικότητα της ελληνικής εκπαίδευσης προβάλλοντας ως σημαντικές ασήμαντες αλλαγές ή ευτελείς «μεταρρυθμίσεις».

Παρακολουθούμε επί μία εικοσαετία και πλέον «απέλπιδες» προσπάθειες «αναβάθμισης» της εκπαίδευσης με επίκεντρο αποκλειστικά την αλλαγή του εξεταστικού συστήματος και μόνο ή την αναγόρευση επιμέρους προσεγγίσεων (όπως η διαθεματικότητα) σε πανάκεια για τη θεραπεία των εκπαιδευτικών μας δεινών.

Και ήλθε η επώδυνη οικονομική πραγματικότητα των δανειακών συμβάσεων και των μνημονιακών υποχρεώσεων να απομακρύνει κάθε μεταρρυθμιστική «φιοριτούρα». Κάθε καλόπιστος πολίτης θα περίμενε την κινητοποίηση των πάντων για τη διαμόρφωση και την υλοποίηση ενός επιστημονικά συγκροτημένου σχεδίου βελτίωσης της εκπαίδευσης, ώστε να αποτελέσει βασικό μοχλό εξόδου από την κρίση. Αντί γι' αυτό παρακολουθούμε μια στοχευμένη προσπάθεια άμεσης κατεδάφισης και των τελευταίων στηριγμάτων του εκπαιδευτικού οργανισμού (ολοήμερο σχολείο, απολύσεις και κατάργηση σύγχρονων ειδικοτήτων στην τεχνική εκπαίδευση, κατάργηση συμβουλευτικού επιστημονικού οργάνου -του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου- υποβάθμιση διοικητικής και ερευνητικής λειτουργίας των ΑΕΙ και ΤΕΙ κ.λπ.). Οι ίδιοι πολιτικοί φορείς με τα ίδια πρόσωπα που προώθησαν και «αξιοποίησαν» τους παραπάνω θεσμούς, έρχονται τώρα ανενδοίαστα, χωρίς σχέδιο, χωρίς στοιχειώδη τεκμηρίωση, να επιβάλουν ισοπεδωτικές καταργήσεις και άδικες διαθεσιμότητες!

Κορυφαίο δείγμα αυτής της συνειδητής απαξίωσης του σχολείου, ο πρόσφατος νόμος για το «νέο» Λύκειο. Με προπέτασμα την «αγωνία» και τις συνεχείς συζητήσεις για την πτώση των βάσεων αλλά με ουσιαστικό στόχο τη δραματική μείωση των αποφοίτων του Λυκείου, άρα και την «επιβαλλόμενη» συρρίκνωση των ΑΕΙ και ΤΕΙ, διαμορφώνεται ένας νέος εξεταστικός λαβύρινθος για μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς. Κανείς δεν θα είχε αντίρρηση να συζητήσει σοβαρά αυτά τα ζητήματα, όμως η υποκρισία και οι σκοπιμότητες είναι διάχυτες στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο.

Αναλυτικότερα δεν υπάρχει καμιά σοβαρή ανάλυση, πρόβλεψη, πρόταση, για το ουσιαστικό περιεχόμενο του σχολείου, ενάντια στις παρωχημένες γνώσεις που «μεταφέρει» στους σημερινούς νέους ούτε καν για τον τρόπο που το κάνει αυτό! Εντελώς ευεξήγητα στη σημερινή συγκυρία οι συντάκτες του νόμου φαίνονται βολεμένοι μ' ένα Λύκειο-σκιά του εαυτού του που στο γνωστικό πεδίο απαιτεί στείρα αναπαραγωγή της σχολικής ύλης, σε ιδεολογικό επίπεδο αδρανοποιεί αφού εξοβελίζει την τέχνη και τον πολιτισμό, ενώ σε οικονομικό επίπεδο κοστίζει λίγο στο κράτος αφού μεταφέρει το κόστος της εξεταστικής προετοιμασίας στις πλάτες της οικογένειας.

Δεν είναι τυχαίο ότι στο «νέο» Λύκειο η συζήτηση περιορίζεται σκόπιμα στις ώρες των μαθημάτων προκαλώντας φόβο στους εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων για το επαγγελματικό μέλλον τους. Αντίθετα, τα αναλυτικά προγράμματα παραμένουν τα ίδια, τα σχολικά εγχειρίδια ίδια και μοναδικά(!), οι διδακτικές μέθοδοι απαράλλακτες, οι νέες τεχνολογίες περιττές!! Εισάγονται υποκριτικά μαθήματα (όπως η Πολιτική Παιδεία, που ούτε διδακτικό υλικό δεν έχει ετοιμαστεί) για την πολιτική διαπαιδαγώγηση των νέων, όταν το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα και τα καθεστωτικά ΜΜΕ επωάζουν το «αβγό του φιδιού» με ποικίλους τρόπους και προβάλλουν την αυταπάτη ότι με ένα πληκτικό μάθημα θα το συντρίψουν!

Μέχρι σήμερα ως ορθολογιστές επιστήμονες δεν πιστεύαμε, και σωστά, στις θεωρίες συνωμοσίας. Τώρα πια όμως είναι «ηλίου φαεινότερον» ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αλλά κυρίως στις χώρες του Νότου υπάρχει μια ενορχηστρωμένη επίθεση στην εκπαίδευση και στο μορφωτικό της περιεχόμενο. Η απάντησή μας πρέπει να είναι πολιτική, βασισμένη στην πίστη μας και στο πάθος μας για ουσιαστική παιδεία που θα εδράζεται τόσο στις κλασικές αξίες του ελληνικού και ευρωπαϊκού πολιτισμού-διαφωτισμού όσο και στις νέες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Η πρό(σ)κληση απευθύνεται σε όλους τους πολίτες που επιθυμούν να δουν το μέλλον των ίδιων και των παιδιών τους συνυφασμένο με τις αρχές της αξιοπρέπειας και της ελεύθερης σκέψης, δηλαδή τις αρχές της ίδιας της δημοκρατίας. Κυρίως, όμως, απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, οι οποίοι καλό είναι να έχουν ως οδηγό τις ρήσεις ενός κορυφαίου σύγχρονου παιδαγωγού, του Paulo Freire:

«Ηεκπαιδευτική πράξη είναι μια πολιτική πράξη καθώς δεν είναι ουδέτερη, απαιτεί, λοιπόν, από τους εκπαιδευτικούς να την εκλάβουν ως πολιτική πράξη». «Το έργο του εκπαιδευτικού δεν περιορίζεται μόνο στην παράδοση της διδακτέας ύλης αλλά είναι πιο βαθύ και ουσιαστικό. Ο δάσκαλος διδάσκει ζητήματα κοινωνικότητας, επιθυμιών, συναισθημάτων, αξιών κ.λπ., όλα αυτά τα οποία μας βοηθούν να διαβάσουμε την ύπαρξή μας σαν να ήταν κείμενο και κατ' επέκτασιν να διαβάσουμε και να κατανοήσουμε τον κόσμο. Δεν μπορεί να διδάσκουμε την εξεταστέα ύλη σαν να μην υπάρχει τίποτε άλλο στον κόσμο».

http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=22%2F09%2F2013&id=387560

Η τεχνική παιδεία και πάλι θύμα

του Νίκου Ξυδάκη

Κάθε υπουργός Παιδείας, στη συνήθως βραχύχρονη θητεία του, φιλοδοξεί να κάνει μια μακρόπνοη μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης. Να γίνει Ελευθέριος Βενιζέλος ή Ε. Παπανούτσος. Συνήθως κάθε τέτοια μεταρρύθμιση ακυρώνει ή στρεβλώνει ή επικαλύπτει ή αγνοεί την προηγούμενη, η κατάσταση ισορροπεί ασταθώς για δυο-τρία χρόνια, και ύστερα έρχεται άλλος Μέγας Μεταρρυθμιστής και τα αλλάζει όλα.

Ο νυν υπουργός (και για πόσο ακόμη;) Κων. Αρβανιτόπουλος φιλοδοξεί να υπερβεί κάθε προκάτοχό του, σε προχειρότητα και ζημιές, εντός μόλις ενός έτους. Αγαπημένο θήραμα του υπουργού είναι η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση. Μέσω του σχεδίου Αθηνά κατήργησε και συγχώνευσε δεκάδες τμήματα ΤΕΙ, εν μέρει εξυγιαίνοντας μια νοσηρή πελατειοκεντρική δομή, αλλά στην πορεία τα πελατειακά δίκτυα, οι τοπικοί πολιτικοί και άλλες δυνάμεις αναίρεσαν πολλές από τις συγχωνεύσεις, άλλες ορθώς και άλλες όχι. Όποιο ΤΕΙ είχε ισχυρό λόμπι, κέρδιζε, όποιο δεν είχε λόμπι, έκλεινε.

Στο τέλος, θύμα ήταν η ανώτατη τεχνική εκπαίδευση, με περικοπή χιλιάδων σπουδαστικών θέσεων και υποβάθμιση πολλών ειδικοτήτων, όπως π.χ. οι τουριστικές. Αντιθέτως, δεν

περικόπηκαν θέσεις στα ΑΕΙ· οι περίφημες σχολές διορισμού παρέμειναν λίγο-πολύ άθικτες.

Είχαμε επισημάνει τότε ότι η αναδιάρθρωση των ΑΕΙ-ΤΕΙ θα έπρεπε να έπεται, και όχι να προηγείται, ενός εθνικού σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης. Τουλάχιστον, να συμβαδίζει. Δυστυχώς, όχι μόνο δεν υπάρχει εθνικό σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης, αλλά και η εκπαίδευση, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια, ταλαιπωρείται άνευ στρατηγικής και οράματος. Τα λύκεια, τα ΤΕΙ και τα πανεπιστήμια συστελλοδιαστέλλονται, μεταμορφώνονται, μετακομίζουν, καταργούνται, παιδιά και γονείς βασανίζονται και αιμορραγούν οικονομικά, και κανείς δεν γνωρίζει πού πάει, πού θα φτάσει, τι γράμματα θα μάθει, τι δουλειά θα κάνει, αν θα βρίσκει δουλειά.

Τελευταία πράξη σε ένα ασυνάρτητο έργο που δεν έχει τελειώσει ακόμη, το μεταρρυθμιστικό πλήγμα στα επαγγελματικά λύκεια (ΕΠΑΛ). H απόλυση 2.000 εκπαιδευτικών από τα ΕΠΑΛ και η κατάργηση 50 ειδικοτήτων οδηγεί αφεύκτως σε αδιέξοδο περίπου 15.000 μαθητές και τις οικογένειές τους. Οι μαθητές αυτοί, που θα πάνε το φθινόπωρο στη Β΄ και στη Γ΄ Λυκείου, μένουν χωρίς ειδικότητα, εφόσον ακολουθούσαν τον πολυπληθή κλάδο των επαγγελμάτων Υγείας-Πρόνοιας, τις Γραφικές Τέχνες, την Κομμωτική και την Αισθητική.

Θα αναγκαστούν είτε να αλλάξουν ειδικότητα είτε να πάνε στο Γενικό Λύκειο. Είτε να συνεχίσουν σε ιδιωτικά σχολεία, με δίδακτρα 3 έως 6 χιλιάδες ευρώ.

Υποτίθεται ότι το μεταρρυθμισμένο ΕΠΑΛ θα ανακοινωθεί αργότερα· προς το παρόν καταργούνται υπάρχοντα. Φοβούμεθα όμως ότι δεν υπάρχει σχέδιο βελτίωσης, υπάρχουν μόνον βεβιασμένες δημοσιονομικές περικοπές, με θύμα τα νιάτα και τη χώρα. Σαν την ΕΡΤ: πρώτα η βίαιη κατάργηση, η απόλυση όλων, κι ύστερα βλέπουμε. Φοβόμαστε ότι η βεβιασμένη νομοθέτηση τέτοιων κατεδαφίσεων χωρίς άμεση δημιουργία νέων ελπιδοφόρων δομών, χωρίς σαφές όραμα για το ποια παιδεία και ποια χώρα επιδιώκουμε, μπορεί να οδηγεί σε ιστορικά σφάλματα με επικίνδυνες επιπτώσεις. Αυτό δείχνει η βάναυση μεταχείριση όχι μόνο του συμβολικού κεφαλαίου, όπως στην ΕΡΤ, αλλά και του πιο πολύτιμου ανθρώπινου κεφαλαίου, της νεολαίας. Με τη νεανική ανεργία στο εφιαλτικό 60% κανείς δεν νομιμοποιείται να πειραματίζεται και να αυτοσχεδιάζει. Ο υπουργός, ως καθηγητής πολιτικής επιστήμης, ας αναλογιστεί ποιες ήταν οι πρώτες ενέργειες του Ιωάννη Καποδίστρια στο νεοσύστατο κράτος: ίδρυσε «χειροτεχνεία», τεχνικά σχολεία. Είχε ένα όραμα προκοπής για την Ελλάδα.

http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_12/07/2013_508985

Όσο ανθίζουν νεραντζιές

του Νίκου Ξυδάκη

Η Αθήνα ευωδιάζει άνθη νεραντζιάς. Η σκυθρωπή πόλη δωρίζει απλόχερα το πιο εκλεκτό άρωμα της Μεσογείου: νερολί. Γλυκό, μεθυστικό και ταυτόχρονα λεπτό, μοναδικό. Οι φουντωτές νεραντζούλες των γκρίζων πεζοδρομίων σκορπάνε λευκά άνθη σε καπό και παρμπρίζ, πάνω σε σέλες μοτοσικλετών, σε φαγωμένα ρείθρα από μάρμαρο πεντελικό στη Ναυαρίνου, σκορπάνε αιθέριο έλαιο που θεραπεύει την ένταση και το άγχος, που διασκεδάζει τον φόβο και την απαισιοδοξία, καταυγάζει τα πρόσωπα και διώχνει τις ρυτίδες. Η παλέτα: βαθύ πράσινο του φυλλώματος, λευκό των ανθέων και των μπουμπουκιών, λαμπρό πορτοκαλί των πικρών καρπών. Υπό τη σκέπη γλαυκού ουρανού, με ελαφρά ψύχρα το πρωί και ήλιο που ξεπλένει κρίματα. Η Αθήνα δίδεται σε όποιον έχει τις αισθήσεις ανοιχτές. Ενα ρίγος καθώς διελαύνεις το κέντρο: η ομορφιά της αιθρίας, το άρωμα της ανοίξεως, χύνονται σαν βάλσαμο στην αδυνατισμένη πόλη, στο κουρασμένο σώμα σου. Είναι αρκετά; Είναι ικανά να δυναμώσουν και να γιατρέψουν; Ιπποκράτους, Σοφοκλέους, Ευριπίδου, Αθηνάς, Ερμού, Αγιοι Ασώματοι. Το φως, οι νεραντζιές... Μπορούν; Ναι, μπορούν, να δυναμώσουν την όραση, να αλλάξουν την προοπτική, ώστε να δούμε τη δυσχέρεια σε ένα ιστορικό συνεχές. Ακούγεται παράδοξο, ίσως και παράλογο, ακούγεται σαν γλυκερός λυρισμός, σαν στερεοτυπική υποδοχή ανοίξεως, μοιρολατρική υποταγή στα τετελεσμένα, μια στιγμή μέθης απ’ το νερολί. Ισως. Ισως να την αποζητούν αυτή την παρηγοριά το κουρασμένο σώμα και ο φοβισμένος νους, γιατί την έχουν ανάγκη, μα σίγουρα δεν την επινοούν: τα αρώματα, το φως, ο βόμβος είναι εδώ, γύρω μας, παντού, είναι ύλη, έχουν υπόσταση και σώμα, είναι η ουσία της ζωής. Ιδού: καθώς αφήνεσαι, καθώς οι ύλες τυλίγουν το σώμα και εισχωρούν στον νου, η πόλη φανερώνει τις ιστορικές της ραφές: κάθε δρόμος, ναΐσκος και μνημείο περιέχεται σε ποιήματα, τραγούδια και διηγήσεις, μαζί με ανθρώπους που υπήρξαν εδώ και τραγούδησαν στον καιρό τους τον πόνο και το θαύμα. Να, εδώ που στέκεσαι στο πρωινό Θησείο είναι ο τόπος όπου έπαιξε ο δερβίσης το νάι το γλυκύ το πράον, νιώθεις ήδη τον ίσκιο του Παπαδιαμάντη, και μερικούς δρόμους παραπάνω, ακούς θροΐσματα από τους ίσκιους του Ξενόπουλου, του Μητσάκη, του Ροΐδη. Ολοι εδώ γυρνούν, αιώνια επιστρέφουν, κι εσύ μαζί, μαζί με νυσταγμένους μαγαζάτορες, διαβάτες που κοντοστέκονται με ένα κύπελλο καφέ, σαστισμένοι από τη φωτοχυσία και τα άνθη νεραντζιάς που αναβλύζουν απ’ τα βάθη, από παντού και πάντα. Επιφάνεια. Ένα άρωμα, ένα χρώμα και μια ριπή ανέμου. Σε μια στιγμή σού φανερώνεται το παν.

Hμερομηνία :  5/4/13   

Copyright:  http://www.kathimerini.gr

Λόρενς για πάντα

Ξαβιέ Ντολάν: «Μπορώ να αλλάξω τον κόσμο»

Ο 23χρονος καναδός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και ηθοποιός, μιλάει για την ταινία «Λόρενς για πάντα» και για την ανάγκη των ανθρώπων να κάνουν ακριβώς αυτό που θέλουν

Ένας φιλόλογος με μια φαινομενικά κανονική ζωή, ένας άνθρωπος πoυ είναι ερωτευμένος με την κοπέλα του και πηγαίνει κανονικά στη δουλειά του, μια μέρα αποφασίζει ότι πρέπει να κάνει αυτό που θέλει. Και αυτό που θέλει είναι να ντύνεται με γυναικεία ρούχα. Μπορεί να το κάνει; Και ποιες είναι οι συνέπειες της επιθυμίας του; Ο σκηνοθέτης Ξαβιέ Ντολάν, ένας άνθρωπος που γνωρίζει την τέχνη της πρόκλησης, είναι υπεύθυνος για την ιστορία της ταινίας «Λόρενς για πάντα». Και είναι εκνευρισμένος.

Ο Ντολάν κάθεται μπροστά μου με βλέμμα επιθετικό, σνομπ, αλλά και με πολλή αυτοπεποίθηση. Το Φεστιβάλ των Καννών, στο οποίο συναντηθήκαμε, άφησε το «Λόρενς για πάντα» εκτός διαγωνιστικού προγράμματος. Συζητήθηκε, όμως, όπως οι περισσότερες δουλειές του. Ο εκνευρισμός του δεν κρύβεται. «Το “Λόρενς για πάντα” είναι ένας φόρος τιμής στην περίοδο της ζωής μου, όταν, προτού γίνω σκηνοθέτης, έπρεπε να γίνω άνδρας» λέει για την τρίτη ταινία του ο σκηνοθέτης, σεναριογράφος και ηθοποιός, ή αλλιώς το παιδί-θαύμα της καναδικής σόουμπιζ, που γεννήθηκε το 1989 και καθιερώθηκε ως σκηνοθέτης στα 19 του με την ημιαυτοβιογραφική ταινία του «Σκότωσα τη μητέρα μου».

Γιατί τοποθετήσατε την ιστορία του «Λόρενς για πάντα» στα τέλη της δεκαετίας του 1980; «Γιατί με ενδιαφέρει η κοινωνική διάσταση εκείνης της εποχής, το γεγονός ότι ο Λόρενς, ο ήρωάς μου, νιώθει ότι τα πράγματα αλλάζουν, το Τείχος του Βερολίνου έχει πέσει, ο κόσμος σκέφτεται περισσότερο, άρα και εκείνος αποφασίζει να μιλήσει με ειλικρίνεια για τον εαυτό του και τη σεξουαλικότητά του. Φυσικά, όλα ήταν πλασματικά και αυτό τον προσγειώνει απότομα στην πραγματικότητα».

Δημιουργήσατε θέμα στις Κάννες επειδή η ταινία σας δεν επιλέχθηκε για το επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα. Μα αυτός είναι ο σκοπός ενός καλλιτέχνη; Να γυρίσει μια ταινία που θα συμμετέχει στον διαγωνισμό των Καννών; «Ασφαλώς και όχι, αλλά κάθε σκηνοθέτης έχει όνειρα. Και αν ένας σκηνοθέτης δεν ονειρεύεται το Φεστιβάλ των Καννών, δεν ονειρεύεται τον Χρυσό Φοίνικα, είναι για μένα ένας σκηνοθέτης χωρίς φιλοδοξία. Η φιλοδοξία είναι μέρος της προσέγγισής μου. Επομένως, δεν κάνω μια ταινία για τις Κάννες, αλλά ναι, κάνω μια ταινία για την οποία ονειρεύομαι και φιλοδοξώ να είμαι εντός συναγωνισμού στις Κάννες και στα 23 μου να είμαι ο νεαρότερος σε ηλικία σκηνοθέτης που έχει πετύχει αυτό το κατόρθωμα. Δεν υπάρχει όνειρο που δεν μπορεί να γίνει πραγματικότητα».

Ήσασταν ανέκαθεν τόσο φιλόδοξος; « Όσο θυμάμαι τον εαυτό μου. Ως παιδί ονειροβατούσα, ένιωθα ότι θέλω να κάνω πράγματα που θα αλλάξουν τον κόσμο. Και έρχεται κάποια στιγμή στη ζωή σου που πραγματικά πιστεύεις στην πιθανότητα ότι μπορείς να αλλάξεις τον κόσμο, γιατί στην πραγματικότητα όταν αλλάζεις τον κόσμο αλλάζεις κάθε άτομο ξεχωριστά. Όταν γύρισα την ταινία “Σκότωσα τη μητέρα μου”, ήρθε και με βρήκε μια μάνα που μου είπε ότι μέσω αυτής της ταινίας ξαναμίλησε με τον γιο της με τον οποίο δεν είχαν επαφή επί χρόνια εξαιτίας της ομοφυλοφιλίας του. Όταν το ακούς αυτό για κάτι που έχεις κάνει εσύ, κάτι σου συμβαίνει. Όσο βοήθησα εκείνη τη μάνα, άλλο τόσο με βοήθησε και εκείνη».

Τι συμβολίζει η κόκκινη καρφίτσα που φοράτε στο πέτο; «Είναι μια μορφή διαμαρτυρίας εναντίον ενός ειδικού νόμου που μόλις ψηφίστηκε στο Κεμπέκ για την καταπίεση του κοινωνικού κινήματος των σπουδαστικών ενώσεων, οι οποίες εδώ και μήνες διαμαρτύρονται για την αύξηση των διδάκτρων. Στις μέρες μας το κόστος της εκπαίδευσης στον Καναδά έχει φτάσει στο απροχώρητο. Η κυβέρνηση αποφάσισε εφέτος να αυξήσει τα δίδακτρα, παρ’ ότι επί σειρά ετών ήταν παγιωμένα σε ένα συγκεκριμένο ποσό. Πολλές οικογένειες από χαμηλά κοινωνικά στρώματα δεν αντέχουν να πληρώσουν, άρα η εκπαίδευση γίνεται απαγορευτική για τα παιδιά τους. Αυτό για μένα είναι αδικία».

Πού αποδίδετε το ότι το εκπαιδευτικό σύστημα του Καναδά περνάει τόσο μεγάλη κρίση; «Δεν θέλω να κάνω την κουβέντα μας πολιτική, αλλά βλέπω μια φασιστική στροφή, η οποία δεν είναι καθόλου συνηθισμένο φαινόμενο στον Καναδά. Παρόμοια φαινόμενα βεβαίως έχουν σημειωθεί σε όλον τον κόσμο. Μόλις χθες η καναδική κυβέρνηση έκρινε τη διαμαρτυρία των σπουδαστών απαγορευτική, επομένως κανονικά απαγορεύεται να φοράω την καρφίτσα. Η κυβέρνηση δεν θα χρησιμοποιούσε ποτέ τον όρο “καταπίεση”, αλλά αυτό ακριβώς είναι. Και καταπίεση για μένα σημαίνει φασισμός».

 Συγκρινόμενη με τη δεκαετία του 1990, κατά τη διάρκεια της οποίας ήσασταν παιδί, η κοινωνία του Καναδά στις μέρες μας είναι περισσότερο ή λιγότερο συντηρητική; «Πολλά σημεία του Καναδά, κυρίως το Μόντρεαλ, ήταν ανέκαθεν ανοιχτόμυαλα, όμως σίγουρα στη δεκαετία του ’90 η πληροφόρηση ήταν μικρότερη. Λιγότεροι γνώριζαν τι ακριβώς σημαίνει transsexuality και εδώ που τα λέμε για πολλούς ακόμη και σήμερα είναι μια έννοια που σοκάρει, όσο και αν θεωρούμε ότι έχουμε εξελιχθεί ως κοινωνία. Ενίοτε αναρωτιέμαι ποια ακριβώς είναι η περίφημη πρόοδος που έχουμε κάνει στα ζητήματα σεξουαλικότητας...».

http://www.tovima.gr/vimagazino/interviews/article/?aid=499196

Harlem Shake

Σαν διαρκές αποκριάτικο πάρτι

Της Μαρίας Κατσουνάκη

Τις τελευταίες ημέρες επιστρέφει διαρκώς, σχεδόν σαν εμμονή σε μια καθημερινότητα με όλο και λιγότερες διαφυγές. Το πιθανότερο είναι ότι θα ξεφουσκώσει εντελώς και η ανάμνησή του θα υπάρχει μόνο στη μηχανή αναζήτησης του Διαδικτύου. Όμως ακόμη κι αν με μεγάλη ευκολία μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε «σαχλαμάρα» και να το αφήσουμε πίσω μας, πώς να αγνοήσουμε το γεγονός ότι περίπου 4.000 νέοι άνθρωποι συγκεντρώθηκαν πριν από λίγο καιρό στο Θησείο για να γυριστεί το αθηναϊκό Harlem Shake και να αναρτηθεί στο YouTube; Το τελευταίο τεύχος του «Κ» της κυριακάτικης «Καθημερινής» (3/3) είχε το ρεπορτάζ. Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: το Harlem Shake είναι ένα χορευτικό βίντεο που εμπνεύστηκαν αρχές Φεβρουαρίου πέντε έφηβοι στην Αυστραλία και από τότε κατέκλυσε τον ιντερνετικό πλανήτη. Στις 11 Φεβρουαρίου υπήρχαν ήδη 12.000 Harlem Shake βίντεο, στις 15 Φεβρουαρίου έφτασαν τις 40.000. Το πρώτο, των Αυστραλών, είχε συγκεντρώσει ως τις 26/2, 17.539.021 views. Τα «γυρίσματα» γίνονται οπουδήποτε. Στο καθιστικό ενός σπιτιού, στον δρόμο, σε πλατείες, σε αίθουσες συναυλιών, στον στρατό, σε νοσοκομεία, σε γραφεία, σε γήπεδα με τη συμμετοχή ποδοσφαιρικών ομάδων, παντού. Την αρχή κάνει κάποιος με μάσκα, φορώντας ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς. Και ύστερα όλοι μεταμορφώνονται. Περούκες, φαλλοί, χαρτόκουτα στο κεφάλι, πετσέτες, παντόφλες, αντικείμενα, υλικά και ρούχα πάσης φύσεως. Σαν διαρκές αποκριάτικο πάρτι. Σαν ασύντακτη παγανιστική τελετή. Ηχος μπιτάτος (dance μουσική), κινήσεις σέικ - δύσκολα τις λες χορευτικές. Χαβαλές, ανέκδοτο, εκτόνωση, ένα «τίποτα»... Γιατί, λοιπόν, να μας απασχολήσει; Γύρω μας και μέσα μας αλλάζει ο ρυθμός του κόσμου. Τα προβλήματα, οικονομικά - κοινωνικά - πολιτικά, σύνθετα και ασφυκτικά, λύσεις ανώδυνες δεν υπάρχουν. Άνθρωποι σε διάλυση. Σε παράλληλους χρόνους εκτυλίσσεται ένα ξέφρενο διαδικτυακό πάρτι. Αυτά τα ίδια παιδιά του Harlem Shake, μαθητές, φοιτητές, νέοι άνεργοι ή όχι, είναι μέλη της κοινωνίας σε κρίση. Είτε τα έχει αγγίξει περισσότερο είτε λιγότερο, τη βλέπουν, τη νιώθουν, την οσμίζονται. Κάποιοι τη βιώνουν αποκλειστικά μέσω Διαδικτύου, κάποιοι άλλοι όχι. Δεν είναι λίγοι όσοι συμμετέχουν στη νέα μόδα, ούτε αμελητέοι. Το φαινόμενο εμφανίζεται δυναμικό, έχει δεν έχει γούστο. Ανόητο και μαζικό. Ακατέργαστο, ακατάληπτο, ακατάτακτο. Δεν αντέχει τις σύνθετες ερμηνείες, κλωτσάει στις γνωστές κατηγοριοποιήσεις. Μας αφορά; Αν αγνοήσουμε -από κούραση, άγνοια ή υπεροψία- το λεξιλόγιο του Διαδικτύου, που (ανα)συντάσσεται καθημερινά, με μεγάλες ταχύτητες, το οποίο χειρίζονται και με το οποίο επικοινωνούν, αποκλειστικά, εκατομμύρια ανά την υφήλιο, είναι σαν να γυρίζουμε την πλάτη στο μέλλον. Το καινούργιο που διαμορφώνεται αδυνατούμε να το περιγράψουμε γιατί δυσκολευόμαστε να το κατανοήσουμε. Κι αυτό κάτι σημαίνει. http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_06/03/2013_485974

Χρόνος για την Παιδεία

http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_09/03/2013_486576

Χρόνος για την Παιδεία

Του Νίκου Ξυδάκη

Το σχέδιο «Αθηνά», έτσι όπως εκτυλίσσεται, προβληματίζει και απογοητεύει. Το σχέδιο φιλοδοξεί να εξορθολογίσει το σύστημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με συγχωνεύσεις σχολών και εξοικονόμηση πόρων. Φιλοδοξεί να διορθώσει λάθη του παρελθόντος και με την αποκτηθείσα πείρα να στήσει ένα δίκτυο εκπαίδευσης προσαρμοσμένο στις νέες ανάγκες, εθνικές και ιστορικές. Ετσι θα έπρεπε. Αντ’ αυτού, αποκαλύπτεται σταδιακά προχειρότητα, ελλιπής γνώση της υπάρχουσας κατάστασης, έλλειψη κατανόησης των αντοχών του ελληνικού λαού σήμερα και έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού. Ένα σχεδόν μήνα μετά την αρχική εξαγγελία του, το σχέδιο «Αθηνά», ήδη γεμάτο αδυναμίες και λάθη, έχει γίνει αγνώριστο και δυστυχώς όχι προς το καλύτερο. Διότι όπως τα προηγούμενα είκοσι χρόνια ξεφύτρωναν αυθαίρετα πανεπιστήμια, ΤΕΙ και τμήματα ανά την επικράτεια, συνολικά διακόσια, με τον ίδιο περίπου τρόπο, το ίδιο πολιτικό σύστημα κλαδεύει τώρα εκατό τμήματα, συναιρώντας τις πιέσεις πολιτευτών με τις πιέσεις για αιματηρές περικοπές δημοσίων δαπανών, ενώ ταυτοχρόνως αγνοεί τις ζωές των φοιτητών και των οικογενειών τους, αλλά και τη στρατηγική εκπαίδευσης σε βάθος χρόνου. Με την ίδια λογική που έσπερναν αλόγιστα, τώρα ξεχερσώνουν αλόγιστα. Συγχωνεύονται λ.χ. τα τμήματα ξένων φιλολογιών, με μακρά ιστορία, σαν να είναι τμήματα φροντιστηρίου εκμάθησης γλωσσών, και όχι πανεπιστημιακά τμήματα μελέτης πολιτισμών. Συγχωνεύεται το μοναδικό εν Ελλάδι τμήμα εργοθεραπείας ΤΕΙ με το εντελώς άσχετο τμήμα φυσικοθεραπείας. Καταργείται το μοναδικό τμήμα για λαϊκή και παραδοσιακή μουσική στο ΤΕΙ Αρτας, φυτώριο σπουδαίων εκτελεστών και δασκάλων και τροφοδότης του ζώντος πολιτισμού. Είναι πολλά τα παραδείγματα αστοχιών, ενίοτε μοιραίων για ολόκληρους γνωστικούς κλάδους. Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει χρόνο για την ομαλή ολοκλήρωση του σχεδίου. Ας γίνει σε δύο στάδια. Ας μην περιλάβει όλες τις αλλαγές φέτος στο μηχανογραφικό. Να δοθεί χρόνος πρασαρμογής στους χιλιάδες φοιτητές που θα υποστούν την οικονομική αιμορραγία των μετακομίσεων. Να δοθεί χρόνος στην Παιδεία.

Υψωμένα χέρια - Του Νίκου Ξυδάκη

Οι εικόνες της Ελλάδας που κυκλοφορούν ανά την υφήλιο μέσω των ειδησεογραφικών πρακτορείων παρουσιάζουν μια χώρα κι ένα λαό σε ανθρωπιστική κρίση. Ένα λαό που εκλιπαρεί για ένα μπρόκολο και μια σακούλα πορτοκάλια στο κέντρο της πρωτεύουσας. Μια χώρα όπου ως μόνη παραγωγική δραστηριότητα παρουσιάζεται η συλλογή μεταλλικών απορριμμάτων από Ασιάτες πλανόδιους.

Δεν είναι η αλήθεια. Και δεν είναι ψέμα. Τι είναι, λοιπόν; Είναι όψεις της Ελλάδας, δεν είναι η Ελλάδα. Είναι μια συμβατική αποτύπωση, ένα υποκειμενικό μοντάζ, ένα πανόραμα συντεθειμένο από μερικότητες, το οποίο, ωστόσο, δεν είναι καθολικό. Η συμπαράθεση, η στατική συσσώρευση των μερών, δεν συνθέτει το δυναμικό όλον.

Ως δημοσιογράφοι, γνωρίζουμε ότι η ελκυστικότερη εικόνα πάντα, αλλά συχνά και η ελκυστικότερη αφήγηση, είναι αυτή που παράγει δράμα, συγκίνηση, που ερεθίζει το συναίσθημα, που προκαλεί εύκολες ερμηνείες και συνειρμούς: χέρια υψωμένα προς τα τρόφιμα - συνωστισμός - πείνα - Ελλάδα του χρέους - ανθρωπιστική κρίση. Η μιντιόσφαιρα απαιτεί διαρκώς τέτοιες ομιλούσες, μονοσήμαντες εικόνες· και ρεπορτάζ ή και αναλύσεις ακόμη, που εστιάζουν στο ανθρώπινο δράμα, στην προσωπική μεμονωμένη ιστορία, όχι στη γενικότερη εικόνα και στις πολλές όψεις της ζωής.

Οι Έλληνες δεν ποδοπατούνται για ένα μπρόκολο. Όμως  τα υψωμένα χέρια προς τα μπρόκολα στην πλατεία Βάθη υπήρξαν· δεν τα επινόησε ο φωτογράφος που τα φωτογράφιζε ούτε ο αγροτοπαραγωγός που τα μοίραζε. Και υψώθηκαν από ανάγκη, από την υπαρκτή ένδεια, από φόβο ενώπιον του σκοτεινού μέλλοντος, από το αλαφιασμένο ένστικτο αυτοσυντήρησης του ανθρώπου της μητρόπολης και από την άπληστη διάθεση του ανθρώπου που συμπεριφέρεται ως μόριο του όχλου.

Ας μην απαρνηθούμε τις εικόνες, ας μην τις υπερερμηνεύσουμε. Ας τις δούμε, όμως, σαν οιωνό για επερχόμενα και σαν ορόσημο: πού βρίσκεται το όριο θραύσεως της αντοχής, της αξιοπρέπειας, της έλλογης συμπεριφοράς. Τα υψωμένα χέρια δείχνουν ότι πλησιάζουμε επικίνδυνα αυτό το όριο.

Σύντομο και περιεκτικό...και τόσο αληθινό κείμενο

Μετά το Ναυαρίνο του Νίκου Ξυδάκη Διάχυτη αίσθηση: κάναμε ό,τι μπορούσαμε, και πέρα από το όριο αντοχής. Ματώσαμε, και διαρκώς αιμορραγούμε από ανεργία, ύφεση και ξενιτεμό. Κάναμε ό,τι μας είπανε, σοκαρισμένοι, σπαρταρώντας. Τώρα; Τώρα αφήνουμε τη μοίρα μας στην καλοσύνη των ξένων, σαν την Μπλανς Ντιμπουά, εναποθέτουμε τις ελπίδες μας σε ένα νέο Ναυαρίνο, όπως όταν ξεκινήσαμε. Η ναύαρχος Λαγκάρντ δίνει τη μάχη για λογαριασμό μας, και για λογαριασμό των εξωευρωπαϊκών Μεγάλων Δυνάμεων, για να βουλιάξει το χρέος-Ιμπραήμ που τις και μας κατατρώει. Εμείς, ανήμποροι και πένητες, παρακολουθούμε τη ναυμαχία από τις ακτές της καμένης Πελοποννήσου. Ανάμεσα στ’ αποκαΐδια μας φουντώνει ο διαρκής εμφύλιος, όπως πάντα. Ποιος φταίει περισσότερο, ποιος άνοιξε τις θύρες να μπει το κακό, μα κυρίως ποιος θα κουμαντάρει το πτωχευμένο κρατίδιο, ποιος θα ’χει το γκουβέρνο της ελληνικής νομαρχίας, θα κανονίζει τα λιγοστά δοσίματα και τους ελάχιστους διορισμούς. Μαχαιρώματα, καπάκια, απειλές. Η εις Αδου κάθοδος είναι στη μέση ακόμη. Ο παλαιός πολιτικός ιστός έχει φθαρεί, δείχνει όλο και μεγαλύτερα χάσματα, αλλά θα συνεχίσει να ξηλώνεται, φέρνοντας κι άλλο πόνο στην κοινωνία ― αλλά αυτή η καταστροφή είναι και η μόνη που φέρει το σπέρμα της αναγέννησης, της αναδημιουργίας, της ανάδυσης στον πάνω κόσμο, όπως κι αν είναι αυτός όταν θα αναδυθούμε. Ποιοι, με ποιους; Μπορεί τώρα να μη διακρίνουμε τα πρόσωπα, τις μορφές, τους ηγέτες. Ομως μέσα στους Ελληνες παντού, στις πόλεις, στα νησιά, στο λαβωμένο πλήθος των μικρομεσαίων, στα μορφωμένα νιάτα της διασποράς, στους ποιητές και τους σεμνούς επιστήμονες, παντού μες στη διάχυτη βουβαμάρα και το κράτημα, υπάρχουν υπνώττουσες δυνάμεις, λανθάνουσες, μουδιασμένες τώρα, άνθρωποι άξιοι και έντιμοι, που κρατιούνται μακριά από τη βοή και τη σκόνη. Μπορούμε. Αλλάζοντάς τα όλα, από τη μορφή της δημοκρατικής διακυβέρνησης έως τους εαυτούς μας. Εμάς κυρίως.

http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_24/11/2012_471439

Δείγμα ζωής

Τι είναι αυτό που έχει καταστρέψει  τις ζωές μας,

Ρουφάει ακατάπαυστα τις ψυχές μας

Κρίση αξιών λέμε

Και κωφεύουμε

Το χειρότερο την αναπαράγουμε

Σε κάθε έκφανση της ζωής μας

Φοβάμαι να σου ανοίξω την καρδιά μου

Φοβάμαι να σου παραδοθώ

Φοβάμαι να σε εμπιστευτώ

Φοβάμαι να δεχτώ ότι όλα κυλούν ήρεμα

Τα ανατρέπω

Συνειδητά ή μάλλον ασυνείδητα

Τα διαλύω,

Τα γκρεμίζω

Εύκολο που είναι…

Και μετά σου ρίχνω ευθύνες

Είμαι σίγουρος ότι κι εσύ

Είσαι από τις πολλές ανθρώπινες ψυχές

Που έχασαν το μυαλό τους

Τη λογική τους

Εσύ φταις

Όχι εγώ

Λες και ξαναλές

Τι εύκολο που είναι

Ναι έτσι θα λέω σε όλους

Λες και ξαναλές

Εσύ άμοιρος ευθυνών

Ή απλά άμοιρος;

Σκέφτομαι και ξανασκέφτομαι

Και απάντηση

Δεν βρίσκω

Να διαλέγεις πάντα τον εύκολο δρόμο

Σου είπανε

Και αυτό κάνεις

Πάντα φταίνε οι άλλοι

Εσύ ποτέ

Εύκολο!

Ευφυές

Μπράβο…

Καλά το σκέφτηκες

Καλά το εφαρμόζεις

Άμοιρος ευθυνών

Ζούμε σε ένα κόσμο τρελλών

Είναι εύκολο

Μόνο οι άλλοι

Εσύ ποτέ δε φταις

Εσύ λες και ξαναλές

Έχεις δίκιο

Δείχνεις το δρόμο που θέλεις να διαλέξεις

Πόσο δίκιο έχεις

Αυτό το δείγμα ζωής σου δώσανε

Αυτό ξέρεις

Αυτό αναπαράγεις

Είναι και οι εποχές δύσκολες θα μου πεις

Πού καιρός για σκέψη

Για προβληματισμό

Πού καιρός για να ακούσω

Οι άλλοι είναι τρελλοί

Κι εγώ λες

Θα το παίξω τρελλός

Και θα πορευτώ

Χωρίς πολλές κουβέντες

Χωρίς πολλές ανατροπές

Πού καιρός για αλλαγές

Καλά είμαι

Εγώ είμαι σίγουρα καλά

Οι άλλοι όχι

Οι άλλοι φταίνε

Πάντα οι άλλοι

Ωραία που ζω

Ωραία θα ζω

Διαφέρω από τους άλλους

Αλλαγές

Θέλεις πολλά

Ζητάς πολλά

Δεν αρκείσαι στα λίγα, λες

Θα χάσεις…

Πάλι έκανα το σωστό

Θα κοιμηθώ ήρεμος

Και ασφαλής

Τον ύπνου του δικαίου

Όμορφα ζω…

Διαφορετικά!

Και θα κλείσω με ένα άρθρο του Ν. Ξυδάκη που έχω την αίσθηση ότι συμβαδίζει με τις παραπάνω σκέψεις
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_04/11/2012_500470

Μαθαίνοντας να ζεις μέρα τη μέρα

Ένα βλέμμα Tου Νίκου Γ. Ξυδάκη Προσπαθώ να φανταστώ πώς θα είναι η Ελλάδα ύστερα από δέκα χρόνια. Αδύνατον. Μετά πέντε χρόνια; Αδύνατον. Σ’ ένα χρόνο; Οικονομικά θα είναι ακόμη χειρότερα από σήμερα, πολιτικά ή κοινωνικά δεν ξέρω, μόνο φοβάμαι για χειρότερα. Προσπαθώ να φανταστώ πώς θα είμαστε τα Χριστούγεννα. Πιστεύω ότι θα καθίσουμε γύρω από το οικογενειακό τραπέζι και σε τραπέζια φίλων και θα καταφέρουμε να γελάσουμε, να ευχηθούμε, να τσουγκρίσουμε, χωρίς να μπλέξουμε σε συζητήσεις για την Ύφεση και μαυρίσει η ψυχή μας, χωρίς να χαλάσουμε τις καρδιές μας για τα πολιτικά αίτια και τα ελαττώματα του γένους. Αυτά τα Χριστούγεννα θα τα καταφέρουμε κουτσά-στραβά. Μέχρι τόσο μπορώ να δω το μέλλον, ευχόμενος να μη σκιάσει το τραπέζι καμιά βαριά κουβέντα. Πιο πέρα δεν μπορώ να δω. Δεν πρόκειται για αδυναμία πρόβλεψης, αλλά για κατάρρευση της κανονικότητας: ποτέ δεν μπορούσαμε να προβλέψουμε τη μέλλουσα ζωή, αλλά τουλάχιστον η ζωή κυλούσε μέσα σαν μια ροή αναμονών, με κάποιες ευλογοφανείς προσδοκίες, με εύλογες πιθανότητες. Η κρίση διέκοψε την κανονική ροή του βίου και η ύφεση διέλυσε κάθε ορθολογιστική ή έστω ευλογοφανή προσδοκία. Όχι μόνο ποσοτικά, αλλά και ποιοτικά. Η μετάπτωση από τη σφαίρα της επιθυμίας, γνήσιας ή επίπλαστης, από τη σφαίρα της αφθονίας και της επάρκειας, πρωτογενούς ή δανεικής, στη σφαίρα της ανάγκης, της σπάνης, δεν μετασχηματίζει μόνο τον υλικό βίο, αλλά και τη σκέψη, το φαντασιακό, τους άυλους, πλην απολύτως ουσιώδεις, όρους της ύπαρξης. Ο βιαίως και αποτόμως χρεοκοπημένος, ο νεόπτωχος, ο νεοπληβείος βρίσκεται σε μια ριζικά καινούργια κατάσταση εντελώς απαράσκευος, χωρίς τα στοιχειώδη νοητικά εργαλεία, χωρίς την ψυχική δομή για να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις. Λυγίζει, πανικοβάλλεται, λιποψυχάει. Σε αυτό το σημείο περίπου βρισκόμαστε τώρα, με ευρεία διαβάθμιση ποσοτική και ποιοτική· δεν είναι εκτεθειμένες όλες οι πληθυσμιακές ομάδες στον ίδιο πόνο. Το γενικό κλίμα εντούτοις είναι αυτό: σύγχυση, πανικός, φόβος. Ο κατ’ αυτόν τον τρόπο λυγισμένος και δεχόμενος αλλεπάλληλα σοκ, ο ολισθαίνων καθοδικά στην κλίμακα της πτώχευσης και της ανημπόριας, είναι έτοιμος να αποδεχτεί τον τερματισμό του μαρτυρίου έναντι οποιουδήποτε τιμήματος, ηθικού, πολιτικού· είτε με έκπτωση στην ατομική του αξιοπρέπεια είτε με εκχώρηση κάθε αξίωσης επί του κοινωνικού συμβολαίου, του άλλωστε κουρελιασμένου. Ο λυγισμένος, ο ευρισκόμενος στο κατώφλι της ολοσχερούς ήττας, ο απολέσας την τιμή και την υπερηφάνειά του, ο λαχταρισμένος για το ψωμί των παιδιών του, είναι πρόθυμος να υποταχθεί, να εγκαταλείψει και την ισότητα και την ελευθερία και φυσικά τη δημοκρατία. Αρκεί να επιζήσει. Είναι όλα τόσο μαύρα; Οχι. Ασφαλώς το ενδεχόμενο του ζόφου είναι ισχυρό. Αλλά όχι μόνο αυτό. Οι άνθρωποι είναι επιβιωτές που τρέπονται προς απρόβλεπτες κατευθύνσεις, που αντιδρούν στις ιστορικές προκλήσεις με διαφορετικό κάθε φορά τρόπο, με επινοητικότητα, με πρωτότυπες ανασυνθέσεις της εμπειρίας. Ωστε πλάι στο ενδεχόμενο της παράλυσης και της υποταγής, του απανθρωπισμού, υπάρχουν πάντα και άλλα ενδεχόμενα εξίσου ισχυρά: η εξέγερση, η μεταρρύθμιση, η ταχεία προσαρμογή. Σε κάθε περίπτωση, οι άνθρωποι οργανισμοί επιδιώκουν αυτοματικά σχεδόν, και επιτυγχάνουν, ομοιοστασία, τη βέλτιστη ισορροπία με δαπάνη της ελάχιστης δυνατής ενέργειας - αυτό αχνοθυμάμαι από τη θερμοδυναμική εμβίων όντων στις παραδόσεις Βιολογίας πρώτου έτους και το μεταφέρω χοντροκομμένα στον κοινωνικό οργανισμό. Παρότι δεν μπορείς πια να προδιαγράψεις ούτε καν το αναμενόμενο περίγραμμα του εγγύς μέλλοντος -έλλογη προσδοκία, παρά πρόβλεψη-, προσαρμόζεσαι. Φέρνεις το μέλλον ακόμη πιο κοντά, συμπυκνώνεις τον χρόνο. Μαθαίνεις να ζεις μέρα τη μέρα, να αντλείς ευχαρίστηση βραχείας διάρκειας, παροντική, σωματική. Επανεκτιμάς απλές χαρές, βλέπεις ξανά τα ουσιώδη, ορίζεις αλλιώς τα στερνά χρειώδη. Τα δύο δύσκολα χρόνια που πέρασαν έπιανα τον εαυτό μου να ρουφάει άπληστα, σαν παρθένος οργανισμός άμαθος, τον ουρανό, τη λιακάδα, τη θάλασσα, αγκάλιαζα αλλιώς τ’ αμπέλια, τις ελιές, τους άτακτους πευκώνες. Γεύτηκα με πρωτόγνωρη ηδονή ντομάτες ξερικές απ’ το κυκλαδικό μποστάνι και πράσινο λάδι απ’ το «δύστυχο χώμα» του Μανιάτη φίλου μου. Ένιωσα ότι οι φιλίες, οι συγγενείς, οι σχέσεις είναι μονάκριβα δώρα. Σαν τη ζωή. Και με έκπληξη έπιασα και άλλους πολλούς γύρω μου να αντιδρούν έτσι, να ζουν εδώ και τώρα, να απολαμβάνουν το ολίγο, να σέβονται το ελάχιστο. «Η ζωή καταβάλλει τον οβολό του φύλλου της ελιάς».
Hμερομηνία :  27/10/12    Copyright:  http://www.kathimerini.gr

Σταμάτης Φασουλής-Μια ωραία κατάθεση ψυχής

Βλέπω στα πρόσωπα γύρω μου ότι αρχίζουν να μην έχουν παρελθόν. Τα ξεχάσαμε όλα, δυστυχώς και τα καλά μας, γιατί είχαμε προτερήματα. Τα έζησα, τα θυμάμαι. Υπήρχε αίσθημα που σπαρταρούσε. Αν διαψεύστηκε, αν ξεπουλήθηκε, οι ίδιοι φταίνε, όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε. Ως λαός έπρεπε να προχωρήσουμε και να διαγράψουμε παλιές έριδες. Όμως μαζί με αυτά θάψαμε τη μισή μας ζωή. Τώρα η άλλη μισή εκδικείται».

Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο, λέει ο Σταμάτης Φασουλής, μιλώντας για την Ελλάδα που ζήσαμε κι αυτήν που ζούμε, όπως αποτυπώνεται στο καινούργιο έργο του Άκη Δήμου που ετοιμάζει στο θέατρο Χορν.

«Όθων και Ποθούλα». Μια κωμωδία που από τη μια περιγράφει την Αθήνα του 2012 και ύστερα ανατρέχει σ’ εκείνη του 1837, θυμίζοντας όμως και το 1942. Και μαζί, τις αδυναμίες μας. «Το χρέος για τον Έλληνα είναι παράδοση! Αιώνες τώρα, από γενιά σε γενιά», λέει ο Όθων, ένας μεγαλοβιοτέχνης που ξεσπιτώνεται από τα βόρεια προάστια στο προικώο της γυναίκας του στο Κουκάκι.

Εκεί ξεπηδάει όλο το παρελθόν της Ελλάδας. Δεν είναι ακριβώς μια ιστορία της κρίσης, ξεκαθαρίζει ο Σταμάτης Φασουλής. Πιστεύει πως πρέπει να υπάρχει μια απόσταση από τα πράγματα για να τα καταγράψεις σωστά. «Μόνο από την προοπτική της Ιστορίας μπορεί να μιλήσει το θέατρο. Όταν λ.χ. στην αρχαιότητα ήθελαν να μιλήσουν για τον Περικλή, έγραφαν για τον Οιδίποδα». Κι ύστερα, οι περικοπές των συντάξεων δεν είναι οι μόνες που έχουν σημασία. Από τη στιγμή που απαξιώσαμε τη μνήμη και την παιδεία, λέει, μας εκδικήθηκαν. «Επικαλούμαστε συχνά την αρχαιότητα, όμως πόσοι διάβασαν Αριστοτέλη, πόσοι επισκέφθηκαν το Μουσείο της Ακρόπολης ή το Εθνικό Αρχαιολογικό; Τρομάζεις από την αδιαφορία μας. Είχα πάει πριν από δύο χρόνια και τρόμαξα από το περιβάλλον. Ένα μαδημένο πάρκο σε παρακμή και μέσα στο μουσείο το θαύμα, οι κούροι και οι κόρες».

Για γέλια

– Την εποχή του Όθωνα και της Αμαλίας στην οποία αναφέρεται το έργο υπήρχε έντονο το στοιχείο του θαυμασμού στην Ευρώπη. Η πολιτειακή κατοχή από τους Βαυαρούς ήταν επίσημη. Αυτό έχει παραπομπές στο σήμερα;

– Αφήνουμε το κοινό να δει τις ομοιότητες. Σαν έναν εφιάλτη που, αντί για κλάματα, προκαλεί γέλια.

– Χωράει το γέλιο όταν χιλιάδες άνθρωποι ζουν ένα δράμα;

– Δεν νομίζω ότι χωρίς το γέλιο θα σωθούμε. Άλλωστε  σε μία από τις χειρότερες ιστορικές στιγμές, όπως το ’40, αυτό που άνθησε εκρηκτικά στο θέατρο ήταν το πλούσιο γέλιο και η επιθεώρηση. Η χαρά ήταν στήριγμα. Σημασία έχει ο τρόπος.

– Αλλάζουν τα πράγματα με τα οποία γελάμε πια;

– Ξέρω πως αν είναι αληθινή η στιγμή, ο κόσμος γελάει. Στη ζωή μας σπάνια γελάμε πια. Όμως, στο θέατρο έρχονται να γελάσουν. Στη ζωή παλεύουν να σταθούν.

– Στις περιόδους κρίσης εντείνονται τα άκρα, πολιτικά και ηθικά. Οι άνθρωποι με αγωγή γίνονται πιο αλληλέγγυοι, ενώ οι άλλοι, πιο επιθετικοί. Το βλέπετε γύρω σας;

– Βλέπω και ανθρώπους με αγωγή να μεταμορφώνονται. Δεν είναι θέμα καλών τρόπων, αλλά ψυχικής ισορροπίας και παιδείας. Συναισθηματικός πλούτος χρειάζεται, κάτι που καταργήσαμε μαζί με την παιδεία. Ο κόσμος, επειδή ενημερώνεται από το κομπιούτερ, νομίζει ότι μορφώνεται. Άλλο η γνώση και άλλο η πληροφόρηση. Και στο Διαδίκτυο υπάρχει μεγάλη ελευθερία, αλλά και καφρίλα. Λάσπη στον ανεμιστήρα.

– Και τάση για διαπόμπευση.

– Γιατί η εικόνα είναι καθεστώς. Ειδικά τα νέα παιδιά είναι διαρκώς με ένα κινητό στο χέρι και βγάζουν φωτογραφίες. Πάνε σε μια συναυλία, σε μια παράσταση, δεν πιστεύουν όμως στα μάτια, αλλά μόνο σ’ αυτό που κατέγραψε το κινητό τους. Εκατομμύρια οθόνες απαθανατίζουν την αλήθεια, την οποία δεν σηκώνει κανείς το χέρι της ψυχής του να την αρπάξει, παρά μόνον το χέρι που κρατάει το κινητό. Πραγματικότητα θεωρούν ό,τι τους δώσει το Ίντερνετ  Χρειάζονται χρόνια για να αποκτήσει όλο αυτό τη σοβαρότητα που χρειάζεται.

Δεν πήραμε είδηση

– Πώς αλλάζει ο βαθύτερος τρόπος που νιώθουμε και σκεφτόμαστε, ο ψυχισμός του Ελληνα;

– Νομίζω ότι έχει αλλάξει καιρό πριν και δεν το πήραμε είδηση. Η κρίση άνοιξε την αυλαία και είδαμε όλο αυτό το κατεστραμμένο τοπίο στα νησιά, στην ενδοχώρα, στα χωριά. Μια αντιγραφή του αθηναϊκού κακέκτυπου και των μεγάλων πόλεων. Τους ενοχλεί το χώμα και αντί να βάλουν λουλούδια, επιμένουν στο τσιμέντο. Αρχιτεκτονικά εκτρώματα πνιγμένα στις τρύπες και τα φουγάρα γέμισαν τα Μεσόγεια. Και αναρωτιέσαι, αυτό είναι ο Έλληνας; Πριν από μερικά χρόνια, φίλες με πήγαν σε μια στάνη στη Λάρισα. Δίπλα ήταν ένα ταπεινό σπίτι, σκέτο στολίδι. Και στην αυλή μια σπασμένη μικρή γούρνα, αρχαία μάλλον. Όταν ρώτησα τι είναι, η γυναίκα μου είπε ότι εκεί βάζει νερό να πίνουν τα πουλάκια. «Να τα ιδείς, να κλαις». Με συγκλόνισε η κουβέντα της, όπως και η λιτότητα του χώρου, είχε μια μεγαλοπρέπεια. Και το σπίτι πεντακάθαρο σαν την ψυχή της. Αυτό ήταν ο Έλληνας.

– Τώρα ποιος είναι;

– Εκείνος που έχτισε παράνομη πισίνα στα νησιά δίπλα στη θάλασσα και τώρα τρέχει να την καλύψει. Η μισή Ελλάδα τρέχει να κρυφτεί και η άλλη μισή υποφέρει.

– Στο κέντρο, τα χαμόγελα πράγματι σβήνουν;

– Δεν υπάρχουν χαμόγελα. Ο καθένας είναι έτοιμος να σου ορμήσει για τους δικούς του λόγους και να δικαιολογηθεί ότι περνάει δύσκολα. Πράγματι περνάμε δύσκολα, αλλά όχι μαζί. Περνάει ο καθένας μόνος του και νιώθει όλους τους άλλους υπεύθυνους για τη δική του θέση. Αντί να μας ενώσει αυτή η κρίση, μας χώρισε απελπισμένα. Υπάρχει, επίσης, διάχυτη επιθετικότητα.

– Και στη δεκαετία του ’60 οι άνθρωποι ήταν φτωχοί, οι πολιτικές έριδες ήταν αγριότερες, αλλά αγωνίζονταν για κάτι καλύτερο. Σήμερα;

– Υπήρχε η μεγάλη ελπίδα και κυρίως υπήρχαν μπροστάρηδες του καλού, ενώ σήμερα υπάρχουν πολλοί απαίδευτοι που θέλουν να διατηρήσουν τα κεκτημένα σε επίπεδο σωματείου. Δεν σώζεται η Ελλάδα σε συνδικαλιστικό επίπεδο. Με την άδεια του ΠΑΣΟΚ έγινε κράτος εν κράτει.

– Λένε συχνά πως η πολιτική είναι θέατρο. Τι είδος ρόλων ερμηνεύουν οι αρχηγοί μας;

– Το θέατρο είναι χώρος ποιητικός. Η πολιτική δεν έχει καμία ποίηση. Οι πολιτικοί μας υποδύονται κάθε δευτερόλεπτο αυτό που νομίζουν ότι θέλουν να δουν οι άλλοι στο πρόσωπό τους. Νιώθω άστεγος πολιτικά και πολύ απογοητευμένος.

– Τι δείχνει για τον ψυχισμό μας η άνοδος της Χρυσής Αυγής;

– Σε μια ασταθή περίοδο της δημοκρατίας, όταν βουλιάζει το κέντρο, τα άκρα ξεσηκώνονται. Μεγαλύτερος είναι ο φόβος, παρά η ανησυχία. Φοβάμαι.

Την επανάστασή μου την έκανα όταν έπρεπε

– Τα τελευταία χρόνια, σκηνοθετείτε μεγάλες παραγωγές: την Μαρινέλλα, το «Κλουβί με τις τρελές», το «Τρίτο στεφάνι», τώρα το «Σικάγο». Μοιάζετε δέσμιος πραγμάτων που πριν από μερικά χρόνια θα ειρωνευόσασταν.

— Μπορεί να ειρωνεύομαι και τώρα τον εαυτό μου, αλλά αυτός είναι τρόπος ύπαρξης της ζωής για μένα. Αν δεν σαρκάσω κάτι, δεν μπορώ να το υπηρετήσω. Ύστερα από μια ορισμένη ηλικία κατάλαβα ότι το θέατρο είναι πολύ πιο σημαντικό από τον φανατισμό που είχα απέναντί του. Κατάλαβα, επίσης, ότι αγαπάω όλα τα είδη –«χωρίς αστείαν αιδώ» που λέει και ο ποιητής–, για τη μορφή του είδους. Παλιά, όταν έκανα μεγάλες παραγωγές, είχα τύψεις, τώρα νιώθω χαρά. Ξέρετε, οι ηθοποιοί είναι κάτι πάνω από την οικογένεια και δεν βλέπω την ώρα να έρθω να τους συναντήσω στο θέατρο. Είναι σαν τις σχέσεις στον στρατό. Κρατούν λίγους μήνες, αλλά χτυπάει η καρδιά σου όταν τις θυμάσαι. Θέλω να πω ότι το θέατρο –πέρα από επιτυχίες και αποτυχίες– μου προσέφερε ένα συναισθηματικό αποκούμπι. Κι εκτός από τις μεγάλες παραγωγές, πάντα υπάρχει και μια μικρή όπως το «Κόκκινο».

– Ξεκινήσατε αρχές του ’70 από το Ελεύθερο Θέατρο, που έφερε μια φρέσκια ματιά στο θεατρικό τοπίο. Σαράντα χρόνια μετά, δεν μπήκατε στον πειρασμό να δοκιμάσετε πιο τολμηρά, πιο εναλλακτικά πράγματα;

— Είναι πολύ θλιβερό να γνωρίζεις μια μεγάλη γυναίκα με μίνι. Την επανάστασή μου την έκανα όταν έπρεπε. Το διαφορετικό σήμερα το κάνω με το βραβείο Χορν. Δίνω την ευκαιρία στα νέα παιδιά να κάνουν τις επιλογές τους στο θέατρο, χωρίς να πιέζονται οικονομικά για ένα διάστημα.

– Σας βαραίνει ο χρόνος;

— Κάνω τον άνετο, αλλά με τρομάζει ο χρόνος. Όχι ο θάνατος. Φοβάμαι τη φθορά του μυαλού και του σώματος.

http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathextra_1_15/10/2012_466116

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Οι δάσκαλοί μου

Της Νίκης Κόλλια

Παιδί, πίστευα πως δεν με αγαπούσε, αφού για να κερδίσει κανείς την αγάπη της έπρεπε να είναι τουλάχιστον σοφός• και εγώ απείχα μίλια από την αρχή της σοφίας. Για παράδειγμα, δυσκολευόμουν απίστευτα (μέχρι και σήμερα δηλαδή) να κάνω μια συμπαθητική ευθεία ή μια απλή ζωγραφιά. Μουτζουρωνόμουν ολόκληρη από την αρχή και κατέληγα να ζωγραφίζω χέρια, γόνατα και ρούχα. Και ύστερα, με τίποτε δε μπορούσα να αντιγράψω σε μια κάθετη ευθεία λέξεις και γράμματα. Όλα έπαιρναν μια επικίνδυνη κλίση και στο τέλος είχαν καλύψει διαγώνια και στραβά όλη τη σελίδα. Τα Ο μου ήταν ζουληγμένα αυγά, τα τετράδιά μου σχεδόν σκισμένα από τις γόμες και τσαλακωμένα κάτω δεξιά από το ακατάστατο χώσε−βγάλε.

Η δασκάλα μου, ήμουν από την πρώτη μέρα πεπεισμένη, πως είναι η ίδια η Παλλάδα. Καθοδηγούμενη από μικρή προς την κατεύθυνση της Αθηνάς με το δόρυ, από τα Παναθήναια και τον Ποσειδώνα ως τον Οδυσσέα και τον Ορέστη, μόλις η κ. Αθηνά εμφανίσθηκε μπροστά μου βεβαιώθηκα πως πρόκειται για την θεότητα. Αγέρωχη και δωρική, λογική και περήφανη αποτέλεσε το πρώτο στην τάξη δέος της παιδικής μου ηλικίας.

Ναι σίγουρα, μια τέτοια θεότητα ήταν αδύνατο να με αγαπά. Και πώς να με αγαπήσει, όταν βαριόμουν να αντιγράφω λέξεις και το μόνο που ήθελα ήταν να γράφω με τα κουτσά ελληνικά μου όχι για το «πώς πέρασα το σαββατοκύριακο» ή «ποιος ήταν ο αγαπημένος φίλος του ανθρώπου», αλλά για μια χονδρή γιαγιά με πράγματα χωμένα σε δέκα φούστες και στραγάλια πάντα στο χωριό του παππού μου; Η αυτοσυγκέντρωσή μου στα επικά μονάχα για μένα θέματα ήταν τόσο μεγάλη, που στο τέλος η έκθεσή μου επέστρεφε κοκκινισμένη πάντα με άπειρα ορθογραφικά λάθη και την ταμπέλα «Απρόσεκτη, επιπόλαια και επιφανειακά συναισθηματική». Αυτή η περιγραφή με συνόδευσε ως ετικέτα από τα πρώτα μαθητικά μου χρόνια.

Η δασκάλα μου η Αθηνά έμπαινε στην τάξη και έκανε μάθημα. Με 32 παιδιά. Σε ένα σχολείο χωρίς την παραμικρή υποδομή και κάτι χρονιές και χωρίς θέρμανση. Παρ' όλες τις αντιξοότητες, ως θεότητα δεν χαμπάριαζε στις δυσκολίες. Ήταν εκεί για να κάνει τη δουλειά της. Ξεσκόνισε όσο καμιά άλλη δασκάλα μάλλον, όλη τη γραμματική και το συντακτικό από τις πρώτες κιόλας τάξεις, μας άλλαξε τα φώτα σε πολλαπλασιασμούς, προβλήματα πρακτικής αριθμητικής με φρούτα, μολύβια και τετράδια, δοκιμές και καπελάκια στα κλάσματα και κάθε Παρασκευή δοκιμαζόμασταν δυο ώρες στις γνώσεις της βδομάδας.

25 χρόνια δασκάλα, ένα επάγγελμα που την διάλεξε μάλλον και όχι αυτή αυτό, ανακάτωνε με μια απίθανη μαεστρία τις γνώσεις της με τις σελίδες των αναγνωστικών μας, έπιανε τη λογοτεχνία και την έσπαγε σε παραγράφους, όλος ο Σεφέρης έγινε στίχοι για ανάλυση, ο Τσίρκας κομμάτια για συντακτική μελέτη, ο Καζαντζάκης σκέφτομαι και γράφω και τα ρήματα του Παλαμά ωραιότατες χρονικές αντικαταστάσεις. Χαρτί πολυγράφου, ξυλόπνευμα, φωτοτυπίες πιο μετά, παράγραφοι άγνωστες αγνώστων τότε λογοτεχνικών κυρίων, που τους αλλάζαμε τα φώτα. Και πάνω και πίσω από τις γραμμές παντού η φωνή της δασκάλας μου, η ανάσα της με τις Halls όλο το χρόνο, τα ασπρισμένα χέρια της από την κιμωλία, τα ζιβάγκο με τις καρφίτσες και τα τουΐντ παλτό.

Πιο ανθρώπινα άρχισα να τη βλέπω χρόνια μετά, τώρα που κάνουμε παρέα. Κοιτώ τη διαδρομή της. Χωρίς πατέρα από κοριτσάκι, πεισματάρα και περήφανη, μονάχα από τις γνώσεις άντλησε θάρρος και δύναμη. Αλλά ακόμη και τώρα δεν υπάρχει για μένα απομυθοποίηση. Και δεν μπορεί να υπάρξει. Γιατί είναι πάντα εκεί, ένα σκαλί παραπάνω από τους άλλους, βγαίνει από τον Δία, πίνει καφέ με τον Οδυσσέα και δείχνει στον Πάρη το δρόμο της σοφίας.

Στη ζωή ενός παιδιού και ύστερα ενός ενήλικα το δέος για κάποιους ανθρώπους, το παράξενο αυτό μίγμα θαυμασμού και μικρού φόβου, εκείνος ο μαγικός κόμπος στο λαιμό, καθώς διαρκώς ακούς και μαθαίνεις νέα πράγματα, η αναστάτωση όταν σου ανοίγει κάποιος το κεφάλι και σου τα μεταγγίζει, είναι το πρώτο ερεθιστικό και εκπληκτικό πράγμα που μπορεί κανείς να αισθανθεί. Και αυτή η ανάγκη να μαθαίνεις, να βελτιώνεσαι, να γίνεσαι καλύτερος στη ζωή, πιο σοφός, είναι νομίζω η μεγαλύτερη αρετή ενός παιδιού, η σπουδαιότερη βάση για ευτυχία στη ζωή ενός ενήλικα.

Ευτύχησα να έχω σπουδαίους δασκάλους, από πολύ μικρή. Όλοι αυτοί, η φωνή τους, η στάση, οι γνώσεις και η προσωπικότητά τους μου κράτησαν παρέα, με στήριξαν και με βοήθησαν πολλές φορές στη ζωή μου. Και με έκαναν να μην αισθάνομαι μόνη. Είναι μαγικό πράγμα να νιώθεις θαυμασμό για ανθρώπους και την ώθηση που σου χαρίζουν απλόχερα και ανυστερόβουλα• την κατάλληλη στιγμή, όταν ακριβώς το χρειάζεσαι, ακόμη και αν δεν το εκτιμάς ή δεν το φαντάζεσαι καν τότε, ακόμη και αν οι ίδιοι δεν το καταλαβαίνουν. Το παιχνίδι κάθε ανθρώπου είναι πολύ προσωπική υπόθεση, αλλά οι δάσκαλοι (εντός και εκτός σχολείου) είναι αναγκαίοι πάντα στη ζωή, ακόμη και των μεγάλων ανθρώπων. Κοντά στους παλιούς μου δασκάλους, τη μητέρα μου, την πρώτη μου δασκάλα την Αθηνά, τον παππού μου, κάποιους καθηγητές, δυο τρεις δικηγόρους και μερικούς καρδιακούς φίλους, προστέθηκε πρόσφατα και ο άνθρωπος που με βοήθησε να γράφω.  Όλους τους ευγνωμονώ και τους κουβαλώ μαζί μου.

http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.8emata&id=18059