Ιστολόγιο ποικίλης ύλης με έμφαση σε τρέχοντα θέματα, επικαιρότητα και εκπαιδευτικά ζητήματα....αλλά και με πολλή μουσική και με κάθε ενδιαφέρουσα πολιτιστική πρόταση που μας αρέσει!
Τι ωραίο άρθρο, γεμάτο χρώματα και αισθήσεις, γεμάτο ανθρώπους και ανθρωπιά και το ζητούμενο όλων, απλότητα στην καθημερινότητά μας!
Τα σαββατόβραδα το τραµ και το Μετρό έχουν κάτι το ιδιαίτερο. Γίνονται πιο διαταξικά, πιο νεανικά. Τα σαββατόβραδα, στο τραµ και στο Μετρό ταξιδεύει µια Αθήνα κάπως πιο κεφάτη και αφηρηµένη, κάπως πιο χαλαρή και θορυβώδης, σίγουρα καλοντυµένη, αποφασισµένη να πνίξει την πλήξη της εβδοµάδας σε παρέες, ποτά και εξόδους.
Παίρνω συχνά το τραµ και το Μετρό τα σαββατόβραδα. Κάποιες φορές το κάνω µόνο και µόνο για να χαζεύω τονκόσµο. Οπως τον χαζεύω αυτή τη στιγµή στο τραµ που σταµατάει στην Πλ. Νέας Σµύρνης.
∆έκα - δώδεκα νεαροί, οπαδοί του Πανιωνίου, ανεβαίνουν στο τραµ. Κάνουν θόρυβο και το τραµ φαίνεται σαν να µεταφέρει τον απόηχο του γηπέδου τώρα. Κάποιοι από τους νεαρούς κρατάνε στα χέρια τους αρωµατικά στίκερ, από αυτά που πουλάνε πλανόδιοι πακιστανοί µετανάστες, τα οποία ανάβουν µε τους αναπτήρες τους. Το τραµ γεµίζει µε τη βαριά, «ασιατική» µυρωδιά που ενοχλεί την κυρία δίπλα µου. Εκείνηµε τη σειρά της παραπονιέται στην κυρία που στέκεται δίπλα της. Νοµίζουν ότι οι νεαροί έχουν ανάψει τσιγάρο. Η κυρία που στέκεται δίπλα µου λέει κάτι υποτιµητικό για τους νεαρούς. Η άλλη την κοιτά µε συνωµοτικό ύφος και της λέει ψιθυριστά: «∆ικοί µας είναι». «∆ικοί µας είναι» σηµαίνει ότι οι νεαροί είναι παιδιά µεταναστών από την Αλβανία. Οι δυο κυρίες αρχίζουν να µιλούν τότε στα αλβανικά. Ξεχνούν τους νεαρούς και λένε τα δικά τους… Κατεβαίνω στο Μετρό του Νέου Κόσµου. Κατεβαίνουν και οι µισοί νεαροί. Μιλούν ελληνικά και κάθε τόσο πετάνε κάποια λέξη στα αλβανικά, χαιρετώντας τους άλλους που παραµένουν στο τραµ. Καθώς κατεβαίνω τις σκάλες του Μετρό, ακούω λέξεις σε άλλες γλώσσες, που µπερδεύονται µε τα ελληνικά: αραβικές, ρωσικές, ισπανικές, αλβανικές. Τα σαββατόβραδα στο Μετρό ταξιδεύει µια Αθήνα που µοιάζει κάπως µε κοσµόπολη: µε σχιστά µάτια, σχιστά τζιν, µελαψή, µελαχρινή, ξανθιά. Μια Αθήνα που µιλάει διάφορες γλώσσες ταυτόχρονα. Μια πόλη κανονική και µε πολλά κινητά. Παρατηρώ µια νεαρή κοπέλα που προσπαθεί να ακουστεί από κάποιον Κωνσταντίνο, αλλά η φωνή της σβήνει µέσα στον συρµό µαζί µε το σήµα. Και ενώ εκείνη φωνάζει «Κωνσταντίνε, έλα, µ’ ακούς;», εγώ θυµήθηκα τον Κωνσταντίνο Καβάφη. Οχι τον αληθινό.
Εναν συνονόµατό του που είχα δει τις προάλλες τυχαία στην αµερικανική πρεσβεία. Περιµέναµε και οι δύο για τη βίζα. Κάποια στιγµή φώναζαν το όνοµα «Κωνσταντίνος Καβάφης» από το µικρόφωνο και εκείνος σηκώθηκε. Τον κοίταξα µε τεράστια έκπληξη, ενώ πλησίαζε το γκισέ της συνέντευξης. ∆εν περίµενα ποτέ να «συναντήσω» τον Καβάφη στην αµερικανική πρεσβεία, έστω και ως συνωνυµία. Σκέφτηκα τότε ότι σε εκείνους που έπαιρναν τη βίζα θα ταίριαζε το ποίηµα του Καβάφη «Η Πόλις»: «Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. Για τα αλλού – µη ελπίζεις – δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό». Σε όσους δεν κατάφερναν να πάρουν την βίζα δεν είµαι σίγουρος ποιο ποίηµα θα ταίριαζε. «Μονοτονία» ίσως...
Μονότονα ο συρµός σταµατάει στις στάσεις του Μετρό. Μονότονα οι επιβάτες βγαίνουν και µπαίνουν. Απέναντί µου τώρα στέκονται δυο ερωτευµένοι. Κοιτιούνται στα µάτια, φιλιούνται, χαµογελούν συνέχεια, χωρίς λόγο, για το τίποτα. Αυτό σηµαίνει να είσαι ερωτευµένος. Να χαµογελάς για το τίποτα, να περνάς καλά µε το τίποτα…
Επιστροφή στις συνήθειές μας, στα σχολεία μας και εντέλει στη ρουτίνα μας! Άνοιξα κι εγώ δειλά τα σχολικά βιβλία μου σήμερα, τα γραπτά των μαθητών μας και άρχισα να προετοιμάζω τον εαυτό μου για την επάνοδο στην εργασία. Πάντα με την ελπίδα ότι η χρονιά θα είναι καλή και πως θα καταφέρω μέσα στις αντίξοες συνθήκες εργασίας να ανταπεξέλθω και να βοηθήσω τους μαθητές μου να γνωρίσουν λίγο περισσότερο την ψυχή τους, τον εαυτό τους και να αγαπήσουν κι αυτοί όπως κι εγώ τη χαρά της γνώσης. Μακάρι να καταφέρνουμε να εμπνέουμε τους μαθητές μας και να τους βοηθάμε να αγαπήσουν τα σχολεία, που δυστυχώς σε πολλές περιπτώσεις είναι τόσο αφιλόξενα για τα παιδιά. Ας υπάρχει η ελπίδα και η διάθεση από την πλευρά των πολυπαθών εκπαιδευτικών και σίγουρα κάτι όμορφο θα βγει. Καλή αρχή να έχουμε!
Η Τάνια Τσανακλίδου, με αφορμή το νέο της cd, δηλώνει ότι η δισκογραφία μοιάζει με τον δισταγμό στις εκλογές, που δεν ξέρεις τι να ψηφίσεις
Της Γιωτας Συκκα
Για χρόνια την είχαμε συνηθίσει να εμφανίζεται τα Δευτερότριτα στο «Μετρό» στου Γκύζη. Μόνο που είχε αρχίσει, όπως λέει, να νιώθει «σαν κομμάτι του ντεκόρ του». Φέτος, άλλαξε γειτονιά. Μετακόμισε στο «Γυάλινο Μουσικό Θέατρο» στη λεωφόρο Συγγρού, τα Δευτερότριτα και πάλι, όπου θα φυλλομετράει ημερολόγια και αισθήματα. Θα θυμάται ιστορίες, και έχει τόσες να μας πει, συνδυάζοντάς τις με τα ανάλογα τραγούδια. Καινούργια, από την «Προσωπογραφία», τον πρόσφατο δίσκο της, αλλά και παλιότερα. Με νέο ήχο, καλούς μουσικούς (Δημήτρη Μπαρμπαγάλα, Τάκη Φαραζή, Αλέξανδρο Παρασκευόπουλο, Αγγελο Πολυχρόνου, Ηλία Παρασκευόπουλο, Σπύρο Μανταλά), ηλεκτρική διάθεση και τον Blaine Reinenger από τους «Tuxedomoon», ετοίμασε μια μουσική παράσταση με ιστορίες.
Η αλήθεια είναι πως πρώτη φορά την ακούω με τόση αγωνία για το αποτέλεσμα: «Είναι μεγάλη παραγωγή κι έχω άγχος». Ξανοίγεται σε μια εποχή που τα θέατρα μετρούν θεατές, οι σκηνές επίσης, αλλά και οι περισσότερες πίστες. «Πάντα πίστευα πως αν γίνει κάτι καλό, θα βρει τον δρόμο του. Βλέπω, όμως, την κρίση και φοβάμαι. Εχουν 60 άτομα και κάνουν πάρτι».
Την «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» τριβέλιζε στο μυαλό της. Ομως, πολλοί δείχνουν να την ανακάλυψαν φέτος. «Οπότε, μια μέρα στο σπίτι της Ελλης Παπακωνσταντίνου που ήταν και ο Γιώργος Γαβαλάς, τους είπα πως ήθελα να κάνω κάτι με μικρές ιστορίες. Να χαλαρώνει ο κόσμος ακούγοντάς τις. Πες μας μία, με παρότρυναν. Πέντε ώρες μετά, ξεχωρίζαμε ιστορίες για μια παράσταση. Βρήκαμε και τα ανάλογα τραγούδια. Και τα παιδιά έγιναν οι λογοκριτές μου».
- Εννιά χρόνια βαριόσασταν να ηχογραφήσετε δίσκο ή το κάνατε από άποψη;
- Δεν είχα πέσει σε κανένα φοβερό τραγούδι που να ήθελα να το πω. Eπειτα, τα τελευταία χρόνια δεν κυνηγάω τίποτα στη ζωή μου. Τα αφήνω όλα να συναντηθούμε.
- Παραίτηση;
- Ισως. Μπορεί να είναι και σοφία. Σαν χαρακτήρας έχω κυνηγήσει στη ζωή μου. Οσο είσαι νέος μπορείς να βάζεις στόχους, ύστερα πρέπει να γεύεσαι τη ζωή, να την ευχαριστιέσαι. Συνάντησα μια μέρα τον παραγωγό Πάνο Μπάρλο, ο οποίος αναρωτήθηκε γιατί δεν κάνω δίσκο. Γιατί δεν βρίσκω κάτι που να με συγκινεί, του απάντησα. Σε μία εβδομάδα, μου έφερε τα πρώτα πέντε τραγούδια. Ετσι έγινε ο δίσκος, γρήγορα. Κι επιβεβαίωσα για άλλη μια φορά ότι στη ζωή μού έρχονται όλα μόνα τους.
- Η «Προσωπογραφία» μοιάζει με το ψυχογράφημά σας. Σαν οι στίχοι να γράφτηκαν αποκλειστικά για σας και τη ζωή σας. Δεν νιώθετε την ανάγκη να γράψετε δικούς σας;
- Μόνο το «Εγώ για δυο» γράφτηκε για μένα σ' αυτό το cd. Οποτε έχω όρεξη αφήνομαι, γράφω. Στη συνεργασία που είχα κάνει παλιά με τον Μιχάλη Δέλτα είχα έξι τραγούδια. Γενικά δεν είμαι συστηματική.
- Δεν είναι ρίσκο να κυκλοφορήσετε ένα δίσκο σε μια εποχή που οι πωλήσεις έχουν πιάσει πάτο;
- Δεν βίασα καταστάσεις για να εκδώσω ένα cd. Δεν κυνηγώ συνεργασίες με το ζόρι. Αλλωστε, χρυσό δίσκο δεν πήρα ποτέ. Οπως ποτέ δεν υπήρξα κακομαθημένο παιδί της δισκογραφίας, που έκανε παραγωγή στους χρυσούς και πλατινένιους. Είχα την αποδοχή που χρειαζόμουν και μου έφτανε.
- Ομως, η δισκογραφία έχει απαξιωθεί πια.
- Η δισκογραφία μοιάζει με τον δισταγμό στις εκλογές, που δεν ξέρεις τι να ψηφίσεις. Ποιον να εμπιστευθείς όταν έχουν όλα απαξιωθεί; Γι' αυτό δεν πήγα να ψηφίσω. Κανείς τους δεν με έπεισε. Τελευταία διάβασα για τους Δημοκρατικούς Πολίτες. Μια συνέντευξη του εκπροσώπου τους είχε ενδιαφέρον. Θα δείξει.
Απεχθής αντιπαράθεση
- Τι σας απωθεί στο ΠΑΣΟΚ και στη Ν.Δ.;
- Και στα τέσσερα κόμματα, με αυτά της Αριστεράς, ο τρόπος της αντιπαράθεσής τους μου είναι απεχθής. Ο πολιτικός που θα με έκανε να τον εμπιστευθώ θα ήταν εκείνος που θα μπορούσε να συναινέσει στο σωστό. Κανείς τους δεν το κάνει. Οταν ο πολιτικός σκέφτεται να τηρήσει μόνο τη γραμμή του κόμματός του δεν τον εμπιστεύομαι. Γιατί δεν εμπιστεύομαι τα κόμματα.
- Αυτή η απαξίωση της πολιτικής σε τι μοιάζει με την απαξίωση του αγοραστικού κοινού για τη δισκογραφία;
- Στην πλάνη και την κοροϊδία. Αγοράζεις ένα δίσκο για ένα μόνο καλό τραγούδι με το οποίο σε γοήτευσαν παίζοντάς το 200 φορές, ενώ το υπόλοιπο περιεχόμενο είναι σκουπιδαριό. Αλλωστε και οι πολιτικοί τι κάνουν;
Ευτυχώς, στα 57, έχω γλιτώσει από την αγωνία του μπότοξ
- Τι σας φοβίζει;
- Η παραίτηση και η αποδοχή αυτού που δεν μας αρέσει, από φόβο. Με τρομάζει να δειλιάζω να κάνω ένα βήμα παραπέρα. Με πληγώνει που φοβάμαι όλο και πιο πολύ.
- Είναι ο φόβος της ηλικίας;
- Του θανάτου. Νόμιζα ότι τον είχα ξεπεράσει. Επανήλθε με πανικούς, που δεν ήξερα την προέλευσή τους. Το ξαναδούλεψα, αλλά τα βράδια δεν βγαίνω με την άνεση που είχα παλιότερα. Διαπιστώνω επίσης ότι φοβάμαι να εμπιστευθώ παραπάνω έναν άνθρωπο. Εχω μια αγωνία. Ισως γιατί βρίσκομαι σε μια μέση ηλικία και φοβάμαι το παραπέρα. Γίνομαι πιο συντηρητική και η συντήρηση με αρρωσταίνει. Φοβάμαι τις αλλαγές σε μένα και στο περιβάλλον μου. Το ίδιο ωστόσο βλέπω και στους άλλους. Νομίζω πως, αν έρθει κάποιος αύριο και υποσχεθεί να λύσει με μια δικτατορία τα οικονομικά μας προβλήματα, το 90% θα το δεχτεί. Αυτός είναι ο τρόμος μου. Οτι με το πρόσχημα της ασφάλειας μπορεί να παραχωρήσουμε την ελευθερία μας.
- Το να επιτρέπετε στα αισθήματά σας να γίνονται φανερά, σας κάνει πάντα καλό;
- Με έχει προικίσει με καλούς φίλους.
- Από την άλλη, βλέπω με πόση ευκολία αποκαλύπτετε από σκηνής πώς νιώθετε: ότι είστε στην κλιμακτήριο, ότι δεν έχετε σύντροφο, έχετε κατάθλιψη…
- Και τι θα γίνει; Θα κρυφογελάσουν μαζί μου; Νομίζεις πως δεν θα έρθει σε αυτούς το ίδιο πράγμα; Ή μήπως με εκμεταλλευτούν; Εμείς επιτρέπουμε να μας εκμεταλλεύονται. Και όταν μου συνέβη κι εμένα, ήταν γιατί εγώ επέτρεψα να εκμεταλλευθούν τις αδυναμίες μου.
- Η έκθεση λοιπόν λειτουργεί θεραπευτικά για σας.
- Τόσο για μένα όσο και για τον αποδέκτη. Κάποια στιγμή είχα τρέλα με τον Στέλιο Ράμφο, μου αρέσουν οι ιδέες του, να μιλάω μαζί του. Ηταν η εποχή που μου μπήκε στο μυαλό μου να κάνω ένα ροκ καμπαρέ. Με ρώτησε λοιπόν τι είναι ο χώρος του καμπαρέ; Χώρος απαγορευμένου αισθήματος του απάντησα. Υστερα με ρώτησε τι είναι απαγορευμένο σήμερα. Του είπα: η αλήθεια. Κι εκείνος, σοφός όπως είναι, με συμβούλευσε: «Αν θέλεις να κάνεις ένα ωραίο καμπαρέ, πρέπει να είσαι τόσο αληθινή όσο δεν το περιμένεις ούτε εσύ η ίδια». Πέρασαν, επτά - οκτώ χρόνια από τότε. Τη μέρα δηλαδή που άλλαξε ο τρόπος που πατάω τη σκηνή.
- Ποιους εμπιστεύεστε να σας πουν τα λάθη σας;
- Η Ελλη Παπακωνσταντίνου και ο Γιώργος Γαβαλάς κάνουν αυτό ακριβώς. Στην παράσταση που ξεκινάω μου λένε ό, τι μοιάζει δήθεν. Σκέψου πώς θα ήμουν αν δεν είχα αλλάξει; Τι αγωνία θα είχα στη σκηνή να κρύψω, στα 57 μου, την απώλεια της ωραιότητάς μου, την απώλεια της σιλουέτας μου, να σφιγγόμουν σε κορσέδες ή να τραβολογιόμουν στους πλαστικούς. Για να μη δουν οι άλλοι τις αλήθειές μου. Εχω γλιτώσει ευτυχώς απ' αυτή την αγωνία, παρότι με πληγώνει το γεγονός που δεν είμαι νέα και μεγαλώνω.
- Μπορεί να το μετανιώσετε αργότερα. Οι περισσότερες γυναίκες πια διορθώνονται.
- Αποκλείεται, γιατί θα ξέρω ότι θα είμαι ψέμα. Οταν ήμουν με τον Αλκη Κούρκουλο, χρόνια πριν, μου είχε πει: μη τολμήσεις ποτέ να κάνεις τίποτα. Τρομάζω όταν βλέπω τα ίδια χείλη στις γυναίκες και το ίδιο αγέραστο μπότοξ. Είναι τεράστιος εγωισμός. Να μην αφήσεις τη θέση σου στον νεότερο. Δεν είναι εύκολο, είναι όμως μια άσκηση ανθρωπιάς.
- Στα 57 σας τα έχετε γευτεί όλα. Αγαπήσατε και σαν αγάπησαν, ερωτευθήκατε, ποθήσατε κάνατε τρέλες. Κι ύστερα;
- Αισθάνομαι ότι η μνήμη μου έχει γίνει πολτός. Ζελέ. Το καθαρό κέρδος είναι ότι, επιτρέποντας στον εαυτό μου να έχει καθαρά αισθήματα, άλλαξα εγώ. Είδα ένα τρομερό ντοκιμαντέρ ότι το μωρό μόλις γεννιέται με το που αντικρίζει το πρόσωπο της μάνας του, εκείνη τη στιγμή δημιουργούνται συνάψεις, οι οποίες διαμορφώνουν τον εγκέφαλό του. Από τη στιγμή που κάθε τι επιδρά πάνω μας, είναι ωραίο να επιτρέπεις στον εαυτό σου και τα αισθήματα και τις συγκινήσεις και την απώλεια, τον πόνο. Θα ήμουν ευτυχής, λοιπόν, αν κάποιος πει «αυτή η γυναίκα με συγκίνησε σαν άνθρωπος». Αυτό θα ολοκληρώσει την ύπαρξή μου.
- Ο δίσκος σας καταπιάνεται πάλι με τον έρωτα.
- Την ώρα που ο έρωτας με έχει εγκαταλείψει. Παράξενο δεν είναι;
- Σας λείπει ο έρωτας ή η συντροφικότητα;
- Τους ανθρώπους που χρειάζομαι τους έχω. Ξέρεις τι μου λείπει… να πάω σε ένα κλαμπ και να χορέψω. Ωρα να πληρώσουν οι εταιρείες
- Πολλοί υποστηρίζουν ότι ο δίσκος είναι πια ο «μοχλός» προώθησης των live. Συμφωνείτε;
- Υπάρχει κοινό που σέβεται το καλό αποτέλεσμα. Δεν επέλεξα ποτέ να κάνω κάτι μεγάλο που να απαιτεί πολύ κόσμο για να στηριχτεί. Διάλεγα πάντα πράγματα μικρά. Απλωνα τα πόδια μου μέχρι εκεί που φτάνει το πάπλωμά μου. Οπως ήμουν απ' εκείνους που έλεγαν πως ήρθε η ώρα οι εταιρείες να πληρώσουν τις λάθος πολιτικές τους και την εκμετάλλευση.
- Θυμάμαι που λέγατε ότι είναι πολύ κοντά αυτή η στιγμή.
- Κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από το νόμο του σύμπαντος. Πρέπει πρώτα κάτι να καταρρεύσει για να γεννηθεί ύστερα το καινούργιο. Ακόμα κι αν αυτό το καινούργιο δεν μας περιέχει, πρέπει να είμαστε ευγνώμονες και ευτυχείς που θα έρθει. Σε κανέναν δεν αρέσει να είναι στη γωνία, αλλά η άρνηση είναι σαν να μην αποδέχεσαι το θάνατο. Σαν να πιστεύεις ότι πάντα θα έχουμε ενδιαφέρον για τον άλλον, είτε είναι ερωτικός σύντροφος είτε το κοινό. Οι έρωτες έρχονται και παρέρχονται.
- Ασχολείστε με την πολιτική;
- Είμαι πολιτικοποιημένο άτομο από τα γεννοφάσκια μου. Ετσι ήταν η οικογένειά μου. Το γεγονός ότι δεν ψήφισα δεν σημαίνει ότι είμαι απολιτίκ. Δεν πήγα να ψηφίσω, όχι από τεμπελιά, αλλά από απόγνωση.
«Πρέπει να καταλάβεις ότι η διαφορά ανάμεσα σε εσένα και εμένα είναι ένα τίποτα, μια “στραβή”. Πριν από λίγα χρόνια είχα σπίτι και όλα τα σχετικά. Ετσι ήρθαν τα πράγματα, ούτε που το κατάλαβα, μάγκα μου». Το ρεπορτάζ της πρωτοχρονιάτικης «Κ» για τους νεοαστέγους έρχεται από μιαν άλλη χώρα. Τη χώρα του Ντίκενς; Τη χώρα των Αθλίων των Αθηνών; Την κοινωνία του ενός τρίτου; Τη χώρα όπου γινόμαστε, τη χώρα όπου ήδη είμαστε;
Εως πριν από μερικά χρόνια, οι άστεγοι ήταν μια μειονότητα σαλών, ανθρώπων που δραπέτευαν από την κοινωνία και τα δεσμά της, που έσπαγαν τους δεσμούς με την κανονικότητα, που τους είχε βρει μια τεράστια ατυχία. Ηταν μια ελάχιστη εξαίρεση. Ηταν σαν τα αδέσποτα στο αστικό δίκτυο: δεν πείραζαν κανέναν, δεν τους πείραζε κανένας και κανείς δεν τους έβλεπε: ήταν λίγοι, τόσο λίγοι που δεν απειλούσαν τη βιτρίνα της κανονικότητας, της αιωνίας προόδου, της διαρκώς αυξανόμενης ευημερίας. Ηταν λίγοι και ήταν σαλοί.
Σήμερα, οι άστεγοι είναι πολλοί και δεν είναι σαλοί. Είναι θύματα ατυχίας και πάλι: αλλά όχι μιας ατυχίας τεράστιας, δεν αφίστανται πολύ από την κανονικότητα των τυχερών. Οχι. Η ατυχία που μετατρέπει σήμερα έναν κανονικό, έναν στεγασμένο, σε άστεγο, σε κλοσάρ και ρακοσυλλέκτη, σε αδέσποτο του δρόμου, αυτή η ατυχία είναι πια πολλή μικρή, ελάχιστη: «η διαφορά είναι ένα τίποτα, μια “στραβή”».
Βρισκόμαστε ενώπιον ιστορικού ρήγματος. Φτώχεια υπήρχε πάντα. Μαζική πτώχευση και ταχεία καταστροφή μικρομεσαίων στρωμάτων, δεν υπήρχε. Κι είναι γενετικά άλλο να γεννιέσαι φτωχός, να μεγαλώνεις με μειωμένες προσδοκίες, αλλά να μπορείς να ελπίζεις ότι θα βελτιώσεις τη θέση σου, να μπορείς να λογαριάζεις ότι σε μια ατυχία θα υπάρχει ένα δίχτυ ασφαλείας, για να μην καταστραφείς, το δίχτυ της διευρυμένης οικογένειας ή της κοινότητας, το δίχτυ του κράτους–πρόνοιας, το δίχτυ της κοινωνικής αλληλεγγύης. Και είναι άλλο να ζεις σε μια σχετική ευημερία, να μην ξέρεις τι ακριβώς σημαίνει απόλυτη ένδεια, και αίφνης, με μια “στραβή”, να τα χάνεις όλα, να χάνεις και τα ολίγα που σε κρατάνε εντός της κανονικότητας, υπό μία στέγη, και να βρίσκεσαι στην ουρά του συσσίτιου, στις λίστες απορίας, στον δρόμο, ντροπιασμένος κάτω από το χαλί...
«Οταν φανεί το πρόβλημα, στην πραγματική του διάσταση, η κοινωνία θα σοκαριστεί. Κάθε εβδομάδα καταφεύγουν στις δομές μας τουλάχιστον δύο περιπτώσεις ατόμων που έχασαν τα σπίτια τους λόγω της κρίσης... Αν βαθύνει η κρίση και συνεχίσουν να χάνονται τόσες θέσεις εργασίας, το ζήτημα θα αποκτήσει εκρηκτικές διαστάσεις», περιγράφει μια νοσηλεύτρια που υποδέχεται καθημερινά νεοαστέγους, τώρα και αποφοίτους πανεπιστημίων και πρώην εμπόρους.
Πίσω από τους αριθμούς των ανέργων ή των πτωχευμένων νοικοκυριών που δίνει η Στατιστική Αρχή, βρίσκονται ανθρώπινα πρόσωπα, δράματα, καταστροφές. Στα πρόσωπα των ηττημένων νεοαστέγων βρίσκεται χαραγμένο το μέλλον, σαν σκοτεινό ενδεχόμενο ημών των κανονικών. Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε είναι το μέγιστο: δίκτυα αλληλεγγύης. Είναι ένα κάποιο ανάχωμα μπρος στην κοινωνική αποσάθρωση, στην κοινωνία της «στραβής».
Τα σχολικά βιβλία πάντα μου δημιουργούν μια διάθεση αναπόλησης. Οι δωδεκαετείς σπουδές στη μέση εκπαίδευση μαζί με τα υπόλοιπα απαραίτητα εγχειρίδια (κυρίως φροντιστηριακά της αγγλικής γλώσσας και λυσάρια) και η τετραετούς φοίτησης πανεπιστημιακή σχολή έχουν συσσωρεύσει έναν σημαντικό όγκο βιβλίων στο πατάρι του σπιτιού μου. Τι μου χρειάζεται αυτή η χαρτούρα; Μήπως θα ήταν καλύτερο να δωρίσω τα βιβλία μου, «ώστε να επαναχρησιμοποιηθούν από τους μαθητές κατά το επόμενο σχολικό έτος ή να επιστραφούν στον Οργανισμό Εκδοσης Διδακτικών Βιβλίων για πολτοποίηση» όπως προβλέπει το νέο εθελοντικό πρόγραμμα επαναχρησιμοποίησης των σχολικών βιβλίων, που, όπως μαθαίνω, θα προωθήσει το υπουργείο Παιδείας;
Οι υπεύθυνοι του υπουργείου με το συγκεκριμένο πρόγραμμα απευθύνονται σε μαθητές, δασκάλους και καθηγητές προς εξοικονόμηση πόρων. Και αυτό, διότι τα βιβλία που παράγονται κάθε χρόνο υπερβαίνουν κατά περίπου 25% τον αριθμό των μαθητών. Επίσης, ένα μέρος των βιβλίων χρησιμοποιείται ελάχιστα ή καθόλου. Συγκεκριμένα, για το τρέχον σχολικό έτος εστάλησαν στα σχολεία πάνω από 35 εκατομμύρια αντίτυπα, που αφορούν περισσότερους από 1.100 τίτλους σχολικών βιβλίων.
Η επιτυχία της πρωτοβουλίας της νυν ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας θα εξαρτηθεί από τη ζέση που θα δείξουν τα στελέχη της εκπαίδευσης. Αλλωστε, ανάλογη πρωτοβουλία είχε εξαγγελθεί και προ τριετίας επί υπουργίας Ευριπίδη Στυλιανίδη, αλλά δεν προχώρησε με απτά αποτελέσματα.
Η πρωτοβουλία είναι λογική από τη στιγμή που το εκπαιδευτικό σύστημα αποτυγχάνει να κάνει το σχολικό βιβλίο σημείο αναφοράς της μαθησιακής διαδικασίας. Ενα βιβλίο, για παράδειγμα, Λογοτεχνίας, Ιστορίας ή Μαθηματικών δεν είναι απλώς ένα ακόμη αντίτυπο από όσα παίρνουν ετησίως οι περίπου 1,5 εκατ. μαθητές. Οι μαθητές πρέπει να γνωρίζουν ότι η ύλη δεν επαναλαμβάνεται αυτούσια στην επόμενη τάξη, ενώ σε όλα τα εγχειρίδια υπάρχουν ασκήσεις που λύνονται πάνω στο βιβλίο.
Από την άλλη, ένα σημειωμένο βιβλίο -με μπλε μουτζαλιές και φωσφορίζουσες υπογραμμίσεις- αναδεικνύει τη χρήση που του έχει κάνει ο μαθητής. Ενα βιβλίο με χάρτινες ρυτίδες μπορεί να θυμίσει στον κάτοχό του στιγμές της διδασκαλίας στην τάξη, τις παραξενιές του δασκάλου, τις απορίες του μαθητή, τις δυσκολίες του μαθήματος. Οποιος αποφασίζει συνειδητά να κρατήσει τα σχολικά του βιβλία ξέρει ότι η γνώση είναι μια αδιάσπαστη αλυσίδα και εάν κόβεις έναν κρίκο, είναι σαν να κόβεις όλη την αλυσίδα. Και τα βιβλία είναι η υλική βάση της γνώσης. Και εντέλει, νιώθει ότι εκεί ψηλά στο πατάρι υπάρχει ο πλούτος μιας εγκύκλιας γνώσης όμορφα, ουσιαστικά βιωμένης. Σε αντίθετη περίπτωση, είναι εύλογο ο μαθητής να πετά ή και να καταστρέφει τα βιβλία του. Διότι ποιος τρελός θέλει να κρατάει στο πατάρι ενθύμια από δυσάρεστες αναμνήσεις;
Αφού το σημερινό σχολείο δεν μπορεί να πείσει τους μαθητές ότι το σχολικό βιβλίο δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα χρησιμοποιημένο αντικείμενο της ετήσιας ρουτίνας τους, τουλάχιστον ας τους πείσει να συμβάλουν στην προσπάθεια εξοικονόμησης πόρων που κάνει η χώρα.
